Alem groeide op in een klein dorp en studeerde stedenbouw en ruimtelijke planning. Bij aankomst in Nederland was hij meteen gefascineerd door Nederlandse steden, de infrastructuur en de openbare ruimte. Maar nog meer intrigeerden hem de waarden waarop de samenleving is gebouwd.
‘Het was geen cultuurschok,’ vertelt Alem. ‘Ik zou het eerder een beschavingsschok noemen. Waarom heeft Europa zich anders ontwikkeld? Waarom floreren wetenschap, technologie en innovatie hier? Waarom zijn waarden als gelijkheid, vrijheid en menselijke waardigheid zo verweven met het dagelijks leven? Die vragen bleven me bezighouden.’
De Bijbel ontdekken en een passie voor grote vragen
Tijdens de COVID-19-lockdown kreeg Alem eindelijk de tijd om zich te verdiepen in de vragen die hem al lange tijd bezighielden. Voor het eerst besloot hij de Bijbel van Genesis tot Openbaring volledig te lezen. Die ervaring verraste hem. ‘Ik was compleet overdonderd. Ik dacht: waar is dit boek mijn hele leven geweest? De verhalen, de wijsheidsliteratuur, het Nieuwe Testament met zijn boodschap van radicale verlossing en hoop, ik had dit nooit eerder echt gelezen.’
Het lezen van de Bijbel vormde het begin van een veel bredere intellectuele reis. Hij verdiepte zich in filosofie, theologie en geschiedenis om niet alleen het christendom beter te begrijpen, maar ook de ideeën die beschavingen door de eeuwen heen hebben gevormd.
Hoewel hij opgroeide in een Ethiopisch-orthodox christelijk gezin, besefte hij dat zijn geloof vooral was overgenomen en nauwelijks persoonlijk was onderzocht. ‘Ik wist eigenlijk niet wat het betekent om christen te zijn, wie Christus is en welke plaats ik inneem in het christelijke verhaal. Het was simpelweg de cultuur waarin ik was opgegroeid.’
Waarom Theologie en Religiewetenschappen studeren?
Aanvankelijk koos Alem een heel andere richting. Omdat hij uitblonk in wiskunde, begon hij aan een studie econometrie. Dat leek de meest logische carrièrekeuze. Maar nadat hij zijn geloof opnieuw had ontdekt, veranderden zijn prioriteiten.
‘Mijn waarden veranderden toen ik christen werd. Geld verdienen was niet langer mijn belangrijkste drijfveer.’ In plaats van zich uitsluitend met cijfers bezig te houden, raakte hij gefascineerd door vragen waarop de wiskunde geen antwoord geeft: wat maakt ons mens? Waarom geloven mensen? Hoe beïnvloeden religie, filosofie en cultuur de manier waarop samenlevingen zich ontwikkelen? Waar komen ideeën over rechtvaardigheid, gelijkheid en menselijke waardigheid vandaan? Die vragen brachten hem uiteindelijk naar de bacheloropleiding Theologie en Religiewetenschappen aan de VU.
Waarom de Vrije Universiteit Amsterdam?
Voor Alem onderscheidde de VU zich door haar interdisciplinaire aanpak. In plaats van theologie uitsluitend vanuit één religieuze traditie te bestuderen, combineert de opleiding religiewetenschappen, theologie, filosofie, geschiedenis en sociale wetenschappen.
‘Ik wilde theologie niet alleen vanuit een christelijk perspectief bestuderen. Deze bachelor bood precies de combinatie die ik zocht: gedegen academisch onderzoek én betrokkenheid bij levende religieuze tradities.’
Leren hoe je denkt, niet wat je moet denken
Een van de grootste verrassingen was hoeveel de opleiding zijn eigen overtuigingen uitdaagde. Naast vakken in theologie en religiewetenschappen volgde Alem een minor filosofie, waarin hij kennismaakte met denkers die veel van zijn bestaande opvattingen ter discussie stelden en hem hielpen zijn overtuigingen opnieuw te doordenken.
‘Toen ik hier kwam, was ik nogal gesloten in mijn denken. Nu ben ik veel ruimdenkender. De filosofen die ik tijdens mijn minor heb leren kennen, hielpen me om de waarheid waarin ik geloof opnieuw te doordenken op een manier die zowel academisch begrijpelijk als politiek en praktisch relevant is.’
Volgens Alem draait studeren aan de VU niet om het krijgen van kant-en-klare antwoorden, maar om het ontwikkelen van kritisch denkvermogen. ‘Studeren hier opent een venster. Het is vervolgens aan jou of je door dat venster wilt kijken, verder wilt ontdekken en je horizon wilt blijven verbreden.’
Onderzoek naar religie, filosofie en samenleving
De vragen die Alem aanvankelijk motiveerden, werden uiteindelijk ook het onderwerp van zijn bachelorscriptie. Geïnspireerd door het werk van de Franse filosoof Alain Badiou en de Duitse filosoof Martin Heidegger, in gesprek met de geschriften van de apostel Paulus, onderzocht hij hoe samenlevingen verdeeldheid kunnen overwinnen zonder het streven naar universele waarheid los te laten; een streven dat hij essentieel acht voor een duurzame samenleving en beschaving.
Studeren draait om betere vragen stellen
Voor Alem is religie studeren nooit een zoektocht geweest naar eenvoudige antwoorden. 'Het gaat erom te leren betere vragen te stellen.'
Volgend jaar hoopt hij een tweejarige onderzoeksmaster te volgen. Succes betekent voor hem inmiddels niet langer het verdienen van het hoogste salaris of het nastreven van de meest prestigieuze carrière. ‘Het maakt eigenlijk niet uit of ik op een kantoor werk of in een magazijn. Mijn fundament ligt niet in mijn baan.’
Terugkijkend ziet hij de opleiding als veel meer dan een academische studie: ‘Ze heeft veranderd hoe ik de samenleving, andere mensen en mezelf begrijp.’
Advies aan toekomstige studenten
Alems advies aan toekomstige studenten is eenvoudig: ‘Als je echt geeft om het menselijk leven, om de waarde van het menselijk bestaan, om de toekomst van onze samenleving, en als je geïnteresseerd bent in grote vragen over wie we zijn en waarom we zijn zoals we zijn, dan denk ik dat theologie en religiewetenschappen een van de mooiste studies is die je kunt kiezen.’
En welke antwoorden je uiteindelijk ook vindt, volgens hem is één houding het belangrijkst: ‘Sta open voor nieuwe ideeën. Denk niet dat je alles al hebt doorgrond; er valt nog ontzettend veel te ontdekken.’
