Het bewustzijn rond systemisch racisme in Nederland neemt toe, maar er is tot nu toe weinig aandacht besteed aan manifestaties van racisme binnen hedendaagse kerken. Omdat kerken volledig deel uitmaken van de verweven realiteit van de Nederlandse samenleving, is het aannemelijk dat soortgelijke dynamieken van systemisch racisme ook binnen kerkelijke contexten voorkomen. Onderzoek naar racisme in Nederland heeft tot op heden weinig aandacht besteed aan de invloed van de christelijke traditie op hedendaagse racistische reflexen. Als kerken daadwerkelijk willen bewegen naar een geleefde theologie die racisme doorbreekt, is het essentieel dat die theologie aansluit bij perspectieven van onderop.
Dit onderzoeksproject, het promotieonderzoek van Kirsten van der Ham, heeft als doel om beter inzicht te krijgen in de ervaringen met en opvattingen over racisme in de Nederlandse samenleving onder kerkleden, en te onderzoeken hoe gezamenlijke initiatieven van kerkleden met verschillende raciale machtsposities kunnen bijdragen aan een geleefde theologie die racisme doorbreekt. Het project wil de verstrengeling blootleggen van christendom met hedendaagse raciale ideologieën als gevolg van transgenerationele overdracht van culturele identiteit en een geschiedenis van slavernij en kolonialisme.
Dit participatieve praktisch-theologische onderzoek is geïnspireerd door bevrijdingstheologie en bevrijdende hermeneutiek. Het richt zich op casestudy’s van lokale partnerschappen tussen overwegend witte en overwegend gekleurde geloofsgemeenschappen. Gemeenschappen die relatief homogeen zijn wat betreft geracialiseerde identiteiten en in contact treden met gemeenschappen met een andere machtspositie binnen het racistische systeem. Interacties waarin ras en racisme vermoedelijk een rol spelen.
Door gebruik te maken van Contextuele Bijbelstudie (CBS) en Intercultureel Bijbellezen (IBR), faciliteert dit project gezamenlijke reflectie en constructieve interactie over conflicterende ervaringen en opvattingen over racisme en witte suprematie in hedendaagse kerken en de Nederlandse samenleving, in combinatie met reflectie op de bijbehorende christelijk-theologische begrippen.
Het project wil daarmee bijdragen aan het antwoord op een van de meest urgente en complexe uitdagingen voor kerk en samenleving vandaag: hoe reageren we op racisme, met eerlijke erkenning van onze eigen (historische) rol in het in stand houden van racistische structuren?
Het valorisatieproject Met de bijbel in gesprek over racisme is een uitvloeisel van het promotieonderzoek van Van der Ham. Ze ontwikkelde een reeks van vijf bijbelstudies over racisme, gebaseerd op haar empirische onderzoek. Deze bijbelstudies zijn bedoeld om het gesprek en het leren over racisme binnen kerkelijke gemeenschappen te bevorderen.
Meer over dit onderzoeksproject
Start-/einddatum:
Promotie: 1 augustus 2021 – 1 januari 2027
Valorisatieproject: 1 januari 2022 – 21 maart 2025
Team
Promovenda: Kirsten van der Ham
Begeleiders: Mirella Klomp (PThU), Peter-Ben Smit (VU Amsterdam), Anthony Reddie (Oxford)
Fonds:
Promotieonderzoek: Protestantse Theologische Universiteit
Valorisatieproject: Kerk en Wereld