Het advies is aangeboden aan minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat. Hoogleraar Ruimtelijke economie Erik Verhoef van de Vrije Universiteit Amsterdam en lid van de Rli was voorzitter van de commissie die het advies heeft voorbereid.
Volgens de raad staat de drinkwatervoorziening onder druk door klimaatverandering, vervuiling en een groeiende bevolking. Nederlanders zijn gewend aan drinkwater van hoge kwaliteit tegen lage kosten, maar dat is volgens het advies niet vanzelfsprekend in de toekomst. Om problemen te voorkomen, moet er nu al worden ingegrepen in het zoetwatersysteem en moet er meer ruimte komen voor drinkwaterwinning. Ook moeten overheden volgens de raad veel daadkrachtiger optreden.
Vervuiling en droogte zetten systeem onder druk
De vraag naar drinkwater blijft stijgen door economische groei en bevolkingsgroei. Tegelijk raakt het zoetwatersysteem - bestaande uit grondwater, sloten, rivieren en meren - steeds verder vervuild, onder meer door PFAS en pesticiden. Daar komt bij dat door klimaatverandering vaker droogte optreedt, waardoor er minder water beschikbaar is.
Volgens de raad is het onvermijdelijk dat deze problemen bij de bron worden aangepakt. Dat betekent: vervuiling terugdringen en water beter vasthouden in het systeem. Die opgave is volgens het advies te groot voor drinkwaterbedrijven alleen; samenwerking met het Rijk en andere overheden is noodzakelijk.
Rijk moet regie nemen
De raad vindt dat de minister van Infrastructuur en Waterstaat het voortouw moet nemen in een nationale drinkwaterstrategie. Daarin moet worden vastgelegd waar in Nederland ruimte wordt gereserveerd voor drinkwaterwinning en hoe overheden en bedrijven samenwerken en investeren.
Die aanpak mag niet vrijblijvend zijn. De raad adviseert dat de rijksoverheid ook financieel gaat deelnemen in drinkwaterbedrijven. Zo kan het Rijk bijdragen aan de benodigde investeringen en meer regie voeren over de drinkwatervoorziening in het hele land.
Drinkwater duurder om verspilling tegen te gaan
Opvallend is dat Nederlanders relatief veel drinkwater gebruiken, terwijl de prijs laag is. Pogingen om het gebruik te verminderen hebben tot nu toe weinig effect gehad. Daarom pleit de raad voor een eerlijkere prijsstelling. Drinkwater zou meer naar gebruik moeten worden afgerekend, waarbij grootverbruikers een hoger tarief betalen. Zo kunnen investeringen worden gefinancierd én wordt zuiniger gebruik gestimuleerd.
“Ons advies is duidelijk: zonder snelle en stevige maatregelen komt de beschikbaarheid van drinkwater in Nederland in gevaar,” aldus Verhoef.
Lees verder op de website van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur