VU-studenten maken kennis met sociaal notariaat
Tijdens een plenair programma en een workshopronde kregen alle eerstejaarsstudenten Notarieel recht een inkijkje in de wereld van het notariaat, en in het bijzonder de sociale kant van het werk.
Voor veel studenten is deze praktijk nog onbekend. Het beeld van de juridische beroepspraktijk wordt vaak gedomineerd door grote commerciële kantoren en gestandaardiseerde dienstverlening. Vanuit de VU‑kernwaarde ‘verantwoordelijk’ en de missie om studenten op te leiden met ‘A Broader Mind’, zet de rechtenfaculteit zich er daarom bewust voor in om studenten al vroeg kennis te laten maken met een ander, minstens zo belangrijk perspectief: dat van de jurist als professional met maatschappelijke verantwoordelijkheid, die oog heeft voor de mens achter het juridische probleem.
Sociaal notariaat: recht doen aan het dagelijks leven
In het plenaire programma werd het sociaal notariaat vanuit verschillende invalshoeken belicht. Sprekers Jasper Nobel (Van Grafhorst Notarissen), Yvonne Vleeshouwers (Sociaal Notariaat Den Bosch), Mujtaba Ariaie-Buurke en Avalon Hagens lieten zien hoe notarissen een cruciale rol kunnen spelen in het leven van mensen die niet vanzelfsprekend hun weg vinden naar de notaris. Hierbij werd ook belicht waarom het zo’n urgente maatschappelijke kwestie is: de groep mensen die omwille van onvoldoende economisch, cultureel en sociaal kapitaal minder snel hun recht kan halen is groot en groeit met de dag.
Aan de hand van concrete praktijkvoorbeelden werd duidelijk dat sociaal notariaat zich richt op levensgebeurtenissen die veel impact hebben, zoals overlijden, schuldenproblematiek, familieverhoudingen, wonen en vermogensoverdracht. Juist in situaties waarin stress, taalbarrières, wantrouwen of beperkte middelen een rol spelen, kan laagdrempelige en toegankelijke notariële dienstverlening het verschil maken.
De sprekers benadrukten dat het sociaal notariaat bijdraagt aan rechtszekerheid en preventie: door tijdig passende juridische oplossingen te bieden, kunnen grotere problemen en conflicten worden voorkomen. Daarmee vormt het sociaal notariaat een essentieel, maar vaak onderbelicht onderdeel van een goed functionerende rechtsstaat.
Ook kwam aan bod hoe sociaal notarissen hun praktijk inrichten, welke samenwerkingen zij aangaan met maatschappelijke organisaties en welke uitdagingen daarbij horen. Studenten kregen zo een realistisch beeld van het werk: inhoudelijk complex, mensgericht en met directe maatschappelijke impact.
Leren door te ervaren: interactieve workshops
Na het plenaire gedeelte gingen studenten in kleinere groepen uiteen voor een workshopronde. De workshops werden verzorgd door (kandidaat-)notarissen Mujtaba Ariaie-Buurke, Avalon Hagens, Wirasha Autar en Harwinder Kaur, allen verbonden aan bi-cultureel netwerk Wij zijn ONS van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB).
In deze sessies stond het onderwerp diversiteit en inclusie centraal. Aan de hand van herkenbare stellingen werden studenten uitgedaagd om hun perspectief te delen en zich te verplaatsen in de positie van cliënten met allerlei achtergronden die te maken krijgen met ingrijpende levensgebeurtenissen. Wat doet het met iemand als juridische zaken rondom nalatenschap, schulden of familieconflicten onoverzichtelijk worden? Welke drempels ervaren mensen in het contact met juridische professionals? En wat betekent dit voor jouw rol als notaris: niet alleen juridisch, maar ook communicatief en ethisch?
Door deze perspectiefwisseling werden kernbegrippen als rechtszekerheid, toegankelijkheid en preventie concreet en invoelbaar. Daarnaast was er ruimte voor vragen over het werkveld zelf, zoals loopbaanmogelijkheden, werkdruk, verdienmodellen en de combinatie van maatschappelijke betrokkenheid en professionele autonomie. De open gesprekken droegen bij aan een genuanceerd en realistisch beeld van het sociaal notariaat.
Blikopener met opbrengst
Aan het begin van de themadag bleek uit een interactieve peiling dat veel studenten weinig tot geen beeld hadden bij het sociaal notariaat. Aan het einde van de dag gaven studenten aan zich bewuster te zijn van de breedte van het notariële werkveld en van hun mogelijke maatschappelijke rol als jurist. Voor sommigen leidde dit zelfs tot concrete vervolgstappen, zoals het leggen van contact met sprekers over meeloopdagen, stages of toekomstmogelijkheden.
Volgens onderwijsontwikkelaar Laura Geelen is dat precies het doel van het evenement:
“We willen studenten laten ervaren dat studenten met hun juridische expertise grote maatschappelijke impact kunnen maken. We hopen studenten aan het begin van hun studie te inspireren, door te laten zien hoe zij op verschillende manieren betekenisvol kunnen zijn voor anderen als professional. Dit sluit naadloos aan bij de leerlijn Professionele en Persoonlijke Identiteit.”
Structurele plek in het onderwijs
De themadag Sociaal Notariaat staat niet op zichzelf. Binnen de faculteit wordt steeds sterker ingezet op het structureel verankeren van maatschappelijke juridische praktijken in het onderwijs. Naast initiatieven rondom sociaal notariaat gebeurt dit bijvoorbeeld via praktijkgerichte vakken zoals de Rechtshulp Clinic in de minor Algemene rechtspraktijk.
De boodschap van deze dag was helder: de notaris is er voor iedereen. Juist in praktijken die dicht bij het dagelijks leven van mensen staan, ligt een belangrijke rol voor toekomstige juristen die verantwoordelijkheid willen nemen voor de rechtsstaat én voor de samenleving.