Een praatje met een onbekende lijkt misschien klein, maar hangt samen met een groter gevoel van welzijn en sociale verbondenheid. Dat blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) en Stichting Praatje onder 447 Nederlanders. Op dagen waarop deelnemers één of meer praatjes maakten, voelden zij zich gelukkiger, minder eenzaam dan op dagen zonder praatje. Ook rapporteerden zij meer vertrouwen in anderen en meer sociale cohesie.
De onderzoekers zien bovendien aanwijzingen dat een praatje onder de aandacht blijven brengen kan helpen. Deelnemers die in de tweede week van het onderzoek de educatiematerialen van Praatje gebruikten, bleven ongeveer even vaak praten als de eerste week, terwijl deelnemers zonder deze materialen minder praatjes maakten.
“Mensen verwachten vaak dat een praatje met een onbekende ongemakkelijk wordt, terwijl ze er juist vaak een positief gevoel aan overhouden,” zegt hoogleraar Sociale psychologie Paul van Lange. “Een groet, een compliment of een korte vraag kan al genoeg zijn om contact te maken. Onze resultaten laten zien dat praatjes eenvoudig kunnen zijn, ze beginnen het vaakst met een groet en duren 1-3 minuten. Het vaker doen dat een praatje kan bovendien een praatje makkelijker maken.”
Van onderzoek naar praktijk
De onderzoeksresultaten vormen de basis voor de eerste landelijke Week van het Praatje, van 12 tot en met 16 oktober. Stichting Praatje vertaalt de inzichten uit het onderzoek naar concrete manieren om de drempel naar contact te verlagen.
In heel Nederland kunnen mensen oefenen met het maken van een praatje. Zo komen er praatvlakken op publieke locaties, een gratis mini-cursus en educatiemateriaal voor scholen. Ook horeca, bibliotheken, sportscholen en andere publieke plekken kunnen zich aanmelden als praatplek.
Dat sluit aan bij een belangrijke bevinding uit het onderzoek: 86 procent van de Nederlanders vindt een praatje prettig, zowel voor zichzelf als voor de ander. Het probleem lijkt dus niet zozeer te zijn dat mensen geen contact willen, maar dat de eerste stap soms lastig is.
Roderik Schaepman, oprichter van Stichting Praatje: “Een praatje met een onbekende kost je niets, maar kan enorm veel opleveren. Je kunt weggaan met een mooi inzicht, een goed verhaal of gewoon een vrolijker gevoel. Met deze week willen we mensen laten ervaren hoe makkelijk en waardevol zo’n klein moment kan zijn.”
Maatschappelijke betekenis
Eenzaamheid en sociale verbondenheid zijn belangrijke maatschappelijke thema’s. Een praatje is geen oplossing voor eenzaamheid, maar het onderzoek laat wel zien dat alledaags sociaal contact samenhangt met verschillende aspecten van welzijn en verbondenheid. Omdat een praatje weinig tijd, geld of voorbereiding vraagt, kan het een laagdrempelige manier zijn om meer contact in het dagelijks leven te stimuleren.
Van 12 tot en met 16 oktober wordt heel Nederland daarom uitgenodigd om zelf de proef op de som te nemen: maak een praatje met iemand die je nog niet kent – op straat, in de trein, bij de koffie of tijdens het werk.
De gratis mini-cursus, app, het lespakket en materialen voor praatplekken zijn beschikbaar via www.praat.je.
Over het onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd door sociaal psychologen Paul van Lange en Terence Dores Cruz van de Vrije Universiteit Amsterdam, in samenwerking met Stichting Praatje. Aan het onderzoek deden 447 Nederlanders van 18 jaar en ouder mee. Deelnemers hielden gedurende twee weken via hun smartphone dagelijks een dagboek bij over hun praatgedrag en welzijn. Na de eerste week gebruikte de helft de Praatje-educatiematerialen en de andere helft niet.
Het gaat om een verkennend onderzoek dat op nog bezig is. De resultaten laten samenhang zien tussen sociaal contact en welzijn, maar bewijzen niet dat praatjes deze positieve uitkomsten rechtstreeks veroorzaken. Vervolgonderzoek is nodig om dit verder te onderzoeken.