Met deze benoeming investeert de VU in onderzoek naar een van de meest urgente maatschappelijke vraagstukken van deze tijd: hoe versterken we de weerbaarheid van de democratie in een samenleving die steeds sterker wordt beïnvloed door digitale media, polarisatie en snelle informatiestromen?
Mariken van der Velden onderzoekt hoe politieke informatie ontstaat, wordt verspreid en door burgers wordt geïnterpreteerd. Haar werk brengt verschillende werelden samen: die van politiek, media, technologie en burgers. Door die verbindingen beter te begrijpen, wil zij bijdragen aan een samenleving waarin mensen beter geïnformeerd zijn, meer vertrouwen hebben in democratische processen en constructiever met verschillen van mening kunnen omgaan.
“Een democratie functioneert alleen wanneer mensen toegang hebben tot betrouwbare informatie en zich gehoord voelen in het publieke debat,” zegt Van der Velden. “Tegelijkertijd zien we dat maatschappelijke vraagstukken steeds complexer worden en dat mensen informatie op heel verschillende manieren verwerken. Mijn onderzoek richt zich op de vraag hoe communicatie beter kan aansluiten bij die verschillen, zodat meer mensen kunnen deelnemen aan het democratische gesprek.”
Onderzoek naar democratische weerbaarheid
De komende jaren zal Van der Velden onderzoeken hoe overheden, media en maatschappelijke organisaties effectiever kunnen communiceren met verschillende groepen burgers. Daarbij staat het concept van ‘communicatieve aansluiting’ centraal: welke vormen van communicatie werken voor welke groepen, en onder welke omstandigheden?
In plaats van uit te gaan van één oplossing voor iedereen, onderzoekt zij hoe verschillende communicatiestrategieën kunnen bijdragen aan meer begrip, vertrouwen en maatschappelijke verbinding. Deze kennis kan worden ingezet bij vraagstukken rond polarisatie, verkiezingen, publieke dienstverlening en maatschappelijke participatie.
Het onderzoek combineert inzichten uit communicatiewetenschap, politicologie en datawetenschap. Daarbij maakt Van der Velden gebruik van innovatieve methoden, waaronder experimenten, grootschalige enquêtes en analyses van politieke en publieke communicatie.
Van wetenschap naar praktijk
Een belangrijk kenmerk van haar werk is de nauwe samenwerking met maatschappelijke partners. Van der Velden werkte eerder samen met ministeries, mediaorganisaties, parlementaire onderzoekscommissies en maatschappelijke organisaties. Die samenwerking zorgt ervoor dat wetenschappelijke inzichten direct kunnen worden toegepast in de praktijk, terwijl maatschappelijke vraagstukken tegelijkertijd nieuwe onderzoeksvragen opleveren.
Binnen haar nieuwe leerstoel wil zij bouwen aan een nationaal kenniscentrum voor democratische weerbaarheid. Dit centrum moet wetenschappelijke kennis vertalen naar praktische instrumenten voor beleidsmakers, journalisten, maatschappelijke organisaties en andere professionals die werken aan een gezonde democratische samenleving.
Inclusieve innovatie
Naast haar onderzoek naar democratie zet Van der Velden zich in voor inclusiviteit binnen de wetenschap. Zij onderzoekt hoe digitale onderzoeksmethoden toegankelijker kunnen worden voor een bredere groep onderzoekers en studenten. Daarmee draagt zij bij aan een wetenschappelijke gemeenschap waarin talent zich optimaal kan ontwikkelen, ongeacht achtergrond of ervaring.
Passend bij de maatschappelijke missie van de VU
De benoeming sluit aan bij de ambitie van de Vrije Universiteit Amsterdam om wetenschappelijk onderzoek in te zetten voor maatschappelijke vraagstukken. Democratische weerbaarheid is een van de grote uitdagingen van deze tijd. Door onderzoek te verbinden met praktijk en beleid wil de VU bijdragen aan een samenleving waarin burgers, instituties en media beter toegerust zijn om met maatschappelijke verschillen en complexe vraagstukken om te gaan.