Hoe komt het dat burgers overheidsinstellingen soms wantrouwen, zelfs als die goed functioneren? En wat betekent dat voor de bereidheid van die burgers om bij te dragen aan de samenleving? Sociaal psycholoog Giuliana Spadaro onderzoekt deze vragen in haar Vidi-project. Deze toekenning ontvangt zij voor haar onderzoek naar de relatie tussen vertrouwen in overheidsinstellingen en maatschappelijke samenwerking.
Spadaro onderzoekt in hoeverre er sprake is van een vertekend beeld over het functioneren van overheidsinstellingen, en kijkt of een nauwkeuriger inzicht in hun prestaties het onderlinge vertrouwen en de samenwerking in de samenleving kan versterken.
Wanneer perceptie en realiteit uiteenlopen
Een goed functionerende samenleving vereist samenwerking – bijvoorbeeld door belasting te betalen, maatregelen voor de volksgezondheid na te leven en bij te dragen aan het algemeen belang. Publieke instellingen spelen een cruciale rol bij het faciliteren van dergelijke samenwerking.
Toch zien burgers niet altijd hoe goed deze instellingen in werkelijkheid presteren. Er kan een kloof ontstaan tussen de feitelijke prestaties van een institutie en de wijze waarop het publiek deze ervaart. Een dergelijk verschil kan het vertrouwen in instituties ondermijnen en de bereidheid van individuen om deel te nemen aan collectieve actie verminderen.
De oorsprong van wantrouwen onderzocht
“In mijn onderzoek wil ik achterhalen hoe deze vertekende beelden ontstaan en hoe de feitelijke prestaties van een institutie en de publieke perceptie daarvan de samenwerking beïnvloeden”, zegt Spadaro. Ze onderzoekt ook of een onjuist beeld kan worden gecorrigeerd en of mensen daardoor eerder geneigd zijn om samen te werken.
De kern van dit onderzoek ligt niet alleen bij de vraag of overheidsinstellingen effectief functioneren, maar ook bij de manier waarop burgers dat functioneren ervaren. Juist het samenspel tussen de realiteit en de perceptie daarvan kan het vertrouwen en het gedrag van mensen beïnvloeden.
Maatschappelijk belang
De resultaten van Spadaro’s onderzoek kunnen bijdragen aan nieuwe strategieën om het vertrouwen in overheidsinstellingen te versterken en de samenwerking tussen burgers te bevorderen. Dit is belangrijk, aangezien collectieve uitdagingen vaak grootschalige samenwerking tussen vreemden vereisen.
Ook kunnen deze inzichten van pas komen in situaties waarin ingrijpende of kostbare hervormingen lastig door te voeren zijn. Als bestaande misvattingen de effectiviteit van goed beleid in de weg staan, kan een beter begrip van deze percepties een aanknopingspunt bieden om het vertrouwen en de bereidheid tot samenwerking te vergroten. Hiermee suggereert Spadaro dat goed beleid op zichzelf niet altijd volstaat: de wijze waarop burgers publieke instellingen ervaren, kan eveneens een doorslaggevende factor zijn voor het succes van dergelijk beleid.