Politicoloog Loes Aaldering van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) ontvangt een Vidi-financiering van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) voor onderzoek naar politiek seksisme onder jongeren.
Aaldering onderzoekt hoe ideeën over de rol van mannen en vrouwen in de politiek ontstaan, in hoeverre politiek seksistische opvattingen onder jongeren genormaliseerd zijn en hoe deze ontwikkeling kan worden tegengegaan. Met haar onderzoek wil zij bijdragen aan een democratie waarin mannen en vrouwen gelijke kansen hebben.
Hoe ontstaat politiek seksisme bij jongeren?
Jongeren ontwikkelen tijdens de adolescentie belangrijke politieke opvattingen en waarden. Die kunnen van invloed zijn op hoe zij later naar politiek, leiderschap en democratie kijken. Tegelijkertijd groeien jongeren op in een samenleving waarin discussies over gender en de rol van mannen en vrouwen, zowel in de politiek als in de samenleving, veel aandacht krijgen. Ook krijgen vrouwelijke politici te maken met seksistische vooroordelen en geweld.
Vooral de mogelijke toename van (sterk) gender-conservatieve opvattingen onder jonge mannen roept vragen op. In hoeverre worden seksistische ideeën onderdeel van het politieke denken van jongeren? En wat betekent dat voor hun kijk op wie geschikt is om politieke leiderschapsrollen te vervullen?
Over deze vragen is nog relatief weinig bekend. “Ik wil met het onderzoek beter begrijpen hoe politiek seksisme onder jongeren ontstaat en welke mogelijkheden er zijn om het tegen te gaan,” aldus Aaldering.
Twee vormen van politiek seksisme
Aaldering maakt in haar onderzoek onderscheid tussen twee vormen van politiek seksisme.
De eerste vorm is seksisme als politiek. Dit betreft de politieke ideologie van de mannelijke dominantie. Een voorbeeld is de online manosfeer: online gemeenschappen en netwerken waarin, onder meer, een sociale orde wordt uitgedragen waarin mannen een disproportioneel groot aandeel van de macht uitoefenen en vrouwen aan hen ondergeschikt zijn.
De tweede vorm is seksisme in de politiek. Hierbij gaat het om vooroordelen over politici op basis van hun gender. Zo kunnen mensen onbewust aannemen dat mannen beter geschikt zijn voor leiderschapsfuncties dan vrouwen, of vrouwelijke politici anders beoordelen dan hun mannelijke collega's.
Deze twee vormen zijn tot nu toe grotendeels afzonderlijk onderzocht, en vooral onder volwassenen. Aaldering brengt ze in één theoretisch kader samen. Daarmee wil zij inzicht krijgen in de manier waarop politieke ideeën en vooroordelen zich tijdens de adolescentie ontwikkelen en elkaar mogelijk versterken.
Onderzoek in drie landen
Om te onderzoeken hoe wijdverbreid deze vormen van politiek seksisme zijn en hoe ze werken, voert Aaldering onderzoek uit in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.
Zij combineert grootschalige vragenlijsten met meetmethoden die ook minder bewuste associaties in beeld kunnen brengen. Daarnaast zal zij experimenten uitvoeren om te onderzoeken hoe jongeren politieke situaties beoordelen en welke factoren daarbij een rol spelen.
De internationale vergelijking helpt om overeenkomsten en verschillen tussen jongeren in de drie landen te onderzoeken. Zo kan duidelijker worden welke patronen breder voorkomen en welke mogelijk samenhangen met de specifieke politieke en maatschappelijke context.
Jongeren denken mee over oplossingen
Het onderzoek richt zich niet alleen op het begrijpen van politiek seksisme, maar ook op het ontwikkelen van manieren om het tegen te gaan. Aaldering wil interventies ontwikkelen en testen die aansluiten bij de leeftijd en leefwereld van jongeren.
Daarbij combineert zij onder meer gender pedagogiek, ervaringsgericht leren en het herkennen van eigen vooroordelen. Het doel is jongeren inzicht te geven in de manier waarop seksisme hun beeld van politiek en leiderschap kan beïnvloeden.
Aaldering betrekt jongeren actief gedurende het hele project. Door samen met hen het theoretische kader, de meetinstrumenten en de interventies te ontwikkelen, wil zij ervoor zorgen dat het onderzoek aansluit bij hun ervaringen en dagelijkse werkelijkheid.
Bijdragen aan een weerbare en gelijkwaardige democratie
De betekenis van het onderzoek ligt vooral in de relatie tussen politieke opvattingen, gelijke vertegenwoordiging en de kwaliteit van de democratie. “Als politiek seksistische vooroordelen al op jonge leeftijd ontstaan of als vanzelfsprekend worden beschouwd, kunnen ze mogelijk doorwerken in de manier waarop mensen later naar politici en politieke deelname kijken,” aldus Aaldering.
Meer inzicht in deze processen kan helpen om vooroordelen eerder te herkennen en gerichter aan te pakken. Dat is relevant voor bijvoorbeeld het onderwijs en initiatieven die jongeren ondersteunen bij het ontwikkelen van hun politieke en maatschappelijke betrokkenheid.