Met het onderzoeksproject FireSky: Mapping lightning fires to protect permafrost carbon in a warming world wil Sander Veraverbeke beter begrijpen hoe door bliksem veroorzaakte natuurbranden het kwetsbare permafrostgebied beïnvloeden en hoe deze kennis kan bijdragen aan effectiever natuurbrandbeheer en klimaatbeleid.
Door klimaatverandering nemen het aantal en de intensiteit van bliksembranden in de Arctische en boreale gebieden toe. Juist in deze regio's ligt permafrost: permanent bevroren bodem waarin enorme hoeveelheden koolstof zijn opgeslagen. Wanneer natuurbranden de beschermende vegetatie en organische bodemlagen vernietigen, kan de ondergrond sneller ontdooien. Daarbij kunnen grote hoeveelheden broeikasgassen vrijkomen, waardoor de opwarming van de aarde verder wordt versterkt.
Met FireSky ontwikkelt Veraverbeke een nieuwe generatie satellietmethoden om bliksembranden in permafrostgebieden nauwkeurig op te sporen, in kaart te brengen en te monitoren. Door satellietwaarnemingen te combineren met bliksemdetectienetwerken, klimaatgegevens en geavanceerde voorspellende modellen onderzoekt het project onder welke omstandigheden bliksembranden ontstaan en waar deze in de toekomst waarschijnlijk zullen voorkomen.
Naast analyses vanuit de ruimte voert het onderzoeksteam veldwerk uit in boreale gebieden in Noord-Amerika. Daar meten onderzoekers hoe natuurbranden vegetatie, bodem, permafrost en de koolstofkringloop veranderen. Deze metingen worden gebruikt om satellietgegevens te valideren en modellen te verbeteren die de effecten van natuurbranden op bevroren landschappen in kaart brengen.
Praktische kennis voor natuurbrandbeheer en klimaatbeleid
Het onderzoek levert niet alleen fundamentele wetenschappelijke inzichten op, maar ook concrete hulpmiddelen voor beleidsmakers en terreinbeheerders. FireSky ontwikkelt voorspellende kaarten en beslissingsondersteunende instrumenten die helpen bepalen waar en wanneer brandbestrijding het meest effectief is. Daarnaast onderzoekt Veraverbeke hoe gerichte maatregelen de aantasting van permafrost kunnen beperken en de uitstoot van eeuwenlang opgeslagen koolstof kunnen verminderen.
De maatschappelijke relevantie reikt daarmee veel verder dan het noordpoolgebied. Koolstof die vrijkomt uit ontdooiende permafrost kan de mondiale klimaatverandering aanzienlijk versterken, met gevolgen voor ecosystemen, infrastructuur, economieën en samenlevingen wereldwijd. Door beter te voorspellen waar bliksembranden ontstaan en welke langetermijneffecten zij hebben, draagt FireSky bij aan nauwkeurigere klimaatmodellen, beter onderbouwd milieubeleid en internationale inspanningen om klimaatdoelen te behalen.
Over Sander Veraverbeke
Sander Veraverbeke is universitair hoofddocent aan de afdeling Aardwetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam, waar hij leiding geeft aan de onderzoeksgroep Climate & Ecosystems Change. Zijn onderzoek richt zich op de wisselwerking tussen klimaatverandering, verstoringen van ecosystemen en de mondiale koolstofkringloop, met bijzondere aandacht voor natuurbranden, permafrost en noordelijke ecosystemen.
Voor zijn komst naar de Vrije Universiteit Amsterdam in 2016 promoveerde Veraverbeke aan de Universiteit Gent en werkte hij onder meer bij NASA's Jet Propulsion Laboratory en de University of California, Irvine. Eerder ontving hij een NWO Vidi-subsidie voor het project Fires Pushing Trees North en een ERC Consolidator Grant voor FireIce: Fire in the Land of Ice. Ook is hij lid van het wetenschappelijke team van NASA's Arctic-Boreal Vulnerability Experiment (ABoVE). Met de Vici-subsidie voor FireSky bouwt hij verder aan internationaal toonaangevend onderzoek naar de rol van bliksembranden in permafrostgebieden en hun invloed op het mondiale klimaat.