In dit onderzoek ontwikkelt Laura Keesman een innovatieve micro-sociologische aanpak om (de)escalatieprocessen te onderzoeken, specifiek hoe interacties tussen politie en burgers escaleren richting geweld of juist de-escaleren.
Interacties tussen politie en burgers zijn cruciale momenten waarop staatsgezag niet alleen wordt uitgeoefend, maar ook actief wordt onderhandeld en betwist. Wanneer deze interacties escaleren tot geweld – door of tegen politieagenten – hebben zij onevenredig grote gevolgen voor de betrokkenen (agenten en burgers), publiek vertrouwen en legitimiteit. Ondanks uitgebreid onderzoek naar politie-burgerinteracties weten we echter verrassend weinig over hoe geweld zich ontwikkelt en hoe situaties escaleren, de-escaleren of stabiliseren. Deze kennislacune bestaat grotendeels doordat bestaand onderzoek vooral steunt op politiegerichte perspectieven, situationele factoren, surveyonderzoek of uitsluitend videoanalyses, zonder toegang te hebben tot de interpretaties en de contextgebonden betekenisgeving van zowel politie als burgers.
“Heel veel bestaand onderzoek naar politie-burger interacties focust op de politiekant. Dat wil zeggen, onderzoek is veelal gebaseerd op interviews met agenten en/of video-analyses van beelden die helaas vaak geluid missen. Daarnaast wordt het ontstaan van geweld vaak gelinkt aan weerstand van burgers of persoonsgebonden factoren van agenten, zoals gender en leeftijd. Maar hoe weerstand ontstaat weten we nauwelijks, en factoren helpen niet goed verklaren hoe interacties verlopen. Kortom, huidig onderzoek naar geweld in politie-burger interacties is nog onvoldoende getheoretiseerd, en we weten nog weinig over de interactionale processen waardoor geweld ontstaat.”
Een missend perspectief: burgers
“Nog problematischer is dat het perspectief van burgers die aangehouden zijn, met of zonder geweldstoepassing, enorm onder gepresenteerd zijn in onderzoek. Het burgerperspectief is vooral aanwezig in surveyonderzoek over ‘citizen satisfaction’ of ‘procedurele rechtvaardigheid: het gevoel of zij eerlijk zijn behandeld. Maar, meestal bestaan deze samples uit mensen die weinig of zelfs nog nooit direct contact hebben gehad met de politie. Laat staan zij ooit zijn aangehouden, precies de situaties waar geweld zou kunnen ontwikkelen. We weten tot dusver onvoldoende hoe aangehouden individuen kijken naar de interactie tussen hen en de politie, en hoe dit is verlopen. Wat zijn hun ervaringen eigenlijk?”
Met haar onderzoek verplaatst Keesman de focus van het analyseren van individuen naar het analyseren van interacties en bouwt zij voort op elicitatie methoden die zij in eerder onderzoek heeft ontwikkeld en toegepast. Haar project pioneert een dual-perspective approach door video-elicitatie interviews met zowel politieagenten als burgers vervolgens te combineren met ethnomethodological/conversation analyse (EMCA) van body-cams (BWC) en closed-circuit television (CCTV) van aanhoudingen.
“Het allerbelangrijkste om een gat in de wetenschap aan te pakken: ik verzamel systematisch politie en burger ervaringen van dezelfde interacties om te analyseren hoe zij elkaar begrijpen en op elkaar reageren. Door die interpretaties naast elkaar te leggen, en video analyse te doen, komen we hopelijk meer te weten over de mechanismen die samenhangen met (de)escalatieprocessen en omslagpunten in interacties.”
“Ik ben heel blij dat mijn project is geselecteerd voor financiering en ontzettend dankbaar voor alle steun van mijn directe collega’s van de Sociologie-afdeling en de VU, en collega’s in de bredere wetenschap die mij ondersteuning hebben gegeven”, zegt Keesman.