Assistant professor Bestuurskunde Kayla Schwoerer van de Vrije Universiteit Amsterdam ontvangt een Veni-beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Met deze financiering onderzoekt zij hoe algoritmen van sociale media bepalen welke overheidsinformatie burgers te zien krijgen en wat dat betekent voor de democratie.
Hoe zichtbaar blijft de overheid online?
Overheden gebruiken sociale media steeds vaker om burgers te informeren over onderwerpen als publieke dienstverlening, verkiezingen en noodsituaties. Maar de zichtbaarheid van deze berichten is grotendeels afhankelijk van de algoritmen van platforms zoals Facebook, Instagram en TikTok. Deze algoritmen zijn ontworpen om aandacht en interactie te stimuleren en bepalen welke berichten gebruikers wel of niet te zien krijgen.
Daardoor staan overheden voor een dilemma. Om hun doelgroep te bereiken, kunnen zij zich genoodzaakt voelen hun communicatie aan te passen aan wat algoritmen belonen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van populaire trends, humor of emotionele verhalen. Tegelijkertijd moeten zij betrouwbaar, neutraal en transparant blijven.
Wat is de invloed op burgers?
Kayla Schwoerer onderzoekt hoe overheden omgaan met deze spanning en hoe burgers reageren op verschillende manieren van communiceren. Zij vergelijkt overheidscommunicatie in Nederland, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Zweden. Daarbij combineert zij analyses van sociale media met experimenten om te achterhalen welke rol algoritmen spelen in de relatie tussen overheid en burger.
Door landen met verschillende bestuursculturen te vergelijken, wil zij ook inzicht krijgen in de vraag of sommige overheden beter bestand zijn tegen de druk van sociale media-algoritmen dan andere.
Praktische handvatten voor een digitale overheid
Het onderzoek laat zien dat algoritmen niet alleen bepalen welke informatie zichtbaar wordt, maar ook steeds meer invloed hebben op de manier waarop overheden met burgers communiceren. Daarmee spelen zij een belangrijke rol in het functioneren van de democratie.
De resultaten moeten overheden helpen om online effectiever te communiceren, zonder democratische waarden zoals transparantie, verantwoording en vertrouwen uit het oog te verliezen. Samen met communicatieprofessionals, experts op het gebied van digitale technologie en overheidsorganisaties ontwikkelt Schwoerer bovendien praktische hulpmiddelen om publieke organisaties te ondersteunen bij communicatie in een steeds sterker door algoritmen gestuurde online omgeving.
Met de Veni-beurs krijgt Schwoerer de mogelijkheid om de komende jaren fundamenteel onderzoek te doen naar de invloed van sociale media-algoritmen op het openbaar bestuur. De opgedane kennis kan overheden helpen om ook in de digitale samenleving zichtbaar, betrouwbaar en toegankelijk te blijven.