Traumagerichte therapie helpt mensen met psychose en PTSS beter herstellen, ook als klachten tijdelijk verergeren. Dat blijkt uit promotieonderzoek van klinisch psycholoog Simone Burger.
Haar onderzoek laat zien dat trauma niet alleen vaak voorkomt bij mensen met psychose, maar ook een sleutelrol speelt in het ontstaan en voortbestaan van psychotische klachten. Zij pleit voor betere toegang tot traumatherapie in de geestelijke gezondheidszorg.
Trauma en psychose zijn sterk met elkaar verbonden
Veel mensen die een psychose doormaken, hebben eerder ingrijpende gebeurtenissen meegemaakt, vaak meerdere en vaak in de vorm van interpersoonlijk geweld. Deze ervaringen kunnen leiden tot posttraumatische stressstoornis (PTSS), met klachten zoals nachtmerries en herbelevingen. Burger laat zien dat hoe ernstiger het trauma, hoe ernstiger ook de psychotische symptomen kunnen zijn, zoals het horen van stemmen.
Dat onderstreept het belang van traumagerichte zorg bij mensen met psychose. Toch wordt trauma in de klinische praktijk nog niet altijd standaard herkend of behandeld.
Traumagerichte therapie: emotioneel zwaar, maar effectief
Burger onderzocht traumagerichte therapieën, zoals EMDR en exposuretherapie, bij mensen die zowel PTSS als psychose hebben. De uitkomsten zijn veelbelovend. Niet alleen nemen PTSS-klachten af, de therapie lijkt ook indirect psychotische symptomen zoals stemmen horen te verminderen.
Opvallend is dat tijdelijke verergering van PTSS-klachten tijdens de behandeling vaak voorkomt. “Dat kan voor zowel patiënten als behandelaren spannend zijn,” licht Burger toe “maar het zegt niets over het uiteindelijke resultaat.” Mensen die tijdelijk meer klachten ervaarden, herstelden op de lange termijn net zo goed als anderen.
Patiënten ervaren therapie als zwaar, maar waardevol
Interviews met deelnemers bevestigen dit beeld. Zij beschrijven de therapie als emotioneel intensief, maar ook als betekenisvol en helpend. Veel deelnemers gaven aan dat ze beter grip kregen op hun klachten en meer begrip ontwikkelden voor zichzelf. Factoren zoals vertrouwen in de behandelaar en goede begeleiding bleken belangrijk om de therapie vol te houden.
Grote gevolgen voor de geestelijke gezondheidszorg
De bevindingen hebben duidelijke implicaties voor de praktijk. Allereerst is het essentieel om bij mensen met psychotische klachten standaard te screenen op traumatische ervaringen. Alleen dan kan passende, trauma-sensitieve zorg worden geboden.
Daarnaast laat het onderzoek zien dat tijdelijke klachtenverergering geen reden is om traumatherapie te vermijden. Integendeel: het kan onderdeel zijn van het herstelproces en vraagt om goede begeleiding, niet om terughoudendheid.
Meer toegang tot traumatherapie dringend nodig
Simone Burger concludeert dat traumagerichte therapieën beter toegankelijk moeten worden voor mensen met psychose. Implementatie in de reguliere zorg is cruciaal om deze groep passende en effectieve behandeling te bieden.
Op dit moment loopt een grootschalige vervolgstudie waarin de eerdere resultaten opnieuw worden getoetst. Daarmee draagt het onderzoek verder bij aan beter onderbouwde zorg voor mensen met PTSS en psychose.