Tabellen en andere complexe lay-outs vormen namelijk een groot probleem voor bestaande AI- en transcriptiesoftware.
Het onderzoeksproject FORTES – Framework for Open Research on Trade and Economic Sources – wil daar verandering in brengen. Het project onder leiding van assistent-professor Accounting Sabine Go ontvangt subsidie binnen de TDCC 2025-call van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
Historische data automatisch leesbaar
FORTES ontwikkelt open-source methoden waarmee handgeschreven historische tabellen automatisch kunnen worden omgezet naar gestructureerde en analyseerbare data. Daarbij werkt het project onder meer met de boeken van de Amsterdamse Wisselbank en de administratie van de Middelburgse Commercie Compagnie. Dit zijn collecties die van groot belang zijn voor de economische en sociale geschiedenis van Nederland en zijn handelsnetwerken in Europa en daarbuiten.
Dankzij de nieuwe methoden kunnen onderzoekers straks op grote schaal historische transacties analyseren, handelsnetwerken reconstrueren en economische ontwikkelingen over lange perioden onderzoeken. De binnen FORTES ontwikkelde technieken worden daarnaast getest op uiteenlopende andere bronnen, zoals bevolkingsregisters, patiëntendossiers, kadastrale tabellen en historische weergegevens, zodat ze breed toepasbaar zijn en erfgoedinstellingen ze hergebruiken om hun collecties beter toegankelijk maken voor onderzoekers, studenten en het brede publiek.
Het project start in het najaar van 2026 en heeft een looptijd van 24 maanden. Naast technische ontwikkeling zet FORTES sterk in op samenwerking en kennisdeling. Het project organiseert trainingen, workshops en praktische handleidingen voor onderzoekers en erfgoedprofessionals. Alle software, modellen en datasets worden open beschikbaar gemaakt, zodat andere onderzoekers en instellingen de methoden kunnen hergebruiken en verder ontwikkelen.
Het projectteam bestaat uit Sabine Go (Vrije Universiteit Amsterdam / Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis), Gerhard de Kok en Lodewijk Petram (Huygens Instituut), Leon van Wissen (Universiteit van Amsterdam) en Christiaan van Bochove (Universiteit Utrecht). Binnen FORTES wordt samengewerkt met partners waaronder Maastricht University, Radboud University, Universität Regensburg, Erasmus University Rotterdam, het Stadsarchief Amsterdam en het Zeeuws Archief.