Onderzoekers Colin Groot en Lianne Reus van Amsterdam UMC en Alzheimercentrum Nederland bouwen aan een AI-model voor betere dementiediagnoses. Hiervoor vroegen we in 2025 jouw steun. Dankzij onze donateurs kunnen Colin en Lianne kostbare analyses uitvoeren die nodig zijn voor hun onderzoek.
Tekst: Jasmijn van Holsteijn
In het project komen de verschillende expertises van Colin en Lianne samen. Colin richt zich op neuro-imaging, terwijl Lianne onderzoek doet naar (epi)genetica. Ze combineren gegevens uit hersenscans, hersenvocht, genetica en epigenetica in één databank. Met behulp van een AI-model zoeken ze naar patronen die passen bij verschillende vormen van dementie. Dat kan helpen bij het stellen van een diagnose, vooral bij mensen bij wie de ziekte anders verloopt of zich anders uit dan verwacht.
Ook willen ze beter begrijpen waarom dementie zich bij de ene patiënt anders ontwikkelt dan bij de andere. ‘Zelfs als mensen dezelfde vorm van dementie hebben, bijvoorbeeld de ziekte van Alzheimer of frontotemporale dementie, zien we veel verschillen tussen patiënten,’ vertelt Lianne.
Van bloedsamples naar data
Een jaar geleden was Lianne nog bezig met het verzamelen van bloedsamples voor het onderzoek. Inmiddels kan ze bijna met haar genetische data aan de slag. ‘Het bloed is binnen bij het lab en ik verwacht dat ik binnenkort de data heb om te analyseren. Daar heb ik heel veel zin in,’ zegt Lianne. ‘Daar doe je het uiteindelijk voor.’
Bij Colin waren de MRI-scans vorig jaar al beschikbaar. Die worden doorlopend verwerkt tot gegevens die onderzoekers kunnen gebruiken. Daarnaast worden gegevens uit andere scans voorbereid voor analyse. Een FDG-scan laat bijvoorbeeld zien hoeveel glucose verschillende delen van de hersenen verbruiken. Dat geeft informatie over hoe actief deze hersengebieden zijn.
Wat onze donateurs mogelijk maken
De steun van donateurs helpt om kostbare analyses uit te voeren. Zo kunnen Colin en Lianne veranderingen rondom het DNA meten en bloed onderzoeken op een groot aantal eiwitten die mogelijk samenhangen met verschillende vormen van dementie.
Voor dat laatste onderzoek wordt, met toestemming, bloed afgenomen bij mensen die voor bijvoorbeeld staar of een andere oogaandoening naar een oogkliniek komen. Sommige oogaandoeningen hangen samen met de ziekte van Alzheimer. ‘Door in het bloed te kijken of bepaalde eiwitten verhoogd zijn, hopen we signalen van dementie al in een heel vroeg stadium te herkennen,’ legt Colin uit. ‘Nog voordat iemand duidelijke klachten krijgt.’ Juist die vroege opsporing is belangrijk, omdat behandelingen mogelijk effectiever zijn als patiënten er eerder mee beginnen.
Op weg naar de eerste resultaten
Het komende jaar wil Lianne met de genetische gegevens op zoek naar nieuwe risicofactoren voor dementie. Ook wil ze onderzoeken hoe die samenhangen met andere kenmerken van patiënten.
Daarnaast willen de onderzoekers het AI-model verder ontwikkelen en trainen. Daarvoor willen ze via een fellowship iemand aantrekken met veel kennis over AI-technologie. Als dat lukt, hopen ze over een jaar de eerste voorlopige resultaten te kunnen laten zien.
Dank aan onze donateurs
De steun van donateurs helpt Colin en Lianne niet alleen om kostbare analyses uit te voeren, maar geeft hun ook meer ruimte om zich op het onderzoek zelf te richten in plaats van op het aanvragen van financiering. ‘Dankzij deze steun kunnen wij ons bezighouden met wat ertoe doet: bezig zijn met wetenschap,’ zegt Lianne. ‘Daar wil ik onze donateurs voor bedanken.’
Colin voegt daaraan toe dat wetenschappelijke vooruitgang niet altijd direct zichtbaar is. ‘Onder de motorkap gebeurt er altijd heel veel.’
Stap voor stap werken Colin en Lianne verder aan hun doel: betere dementiediagnoses, zodat mensen met dementie de zorg krijgen die bij hen past.
Op 21 september 2026 is het Wereld Alzheimer Dag, een dag waarop wereldwijd aandacht wordt gevraagd voor de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie. Het thema dit jaar is 'Ik blijf meedoen'.