De uitdaging voor de toekomst ligt vooral in het beter afstemmen van behandelingen op individuele patiënten en het vergroten van de toegang tot zorg.
Wat weten we over de behandeling van OCD?
OCD is een psychische aandoening die wordt gekenmerkt door dwanggedachten en dwanghandelingen. In haar proefschrift onderzocht Wang hoe effectief psychologische behandelingen zijn, en welke vormen het beste werken voor welke groepen patiënten. De conclusie is helder: psychologische interventies verminderen de ernst van OCD-symptomen, verlichten vaak ook angst- en depressieve klachten en dragen bij aan een betere kwaliteit van leven. Opvallend is dat verschillende psychologische behandelvormen ongeveer even effectief en acceptabel zijn voor patiënten.
Cognitieve gedragstherapie blijft de gouden standaard
Cognitieve gedragstherapie (CGT) blijkt nog steeds de meest onderzochte en toegepaste behandeling voor OCD. Wang laat zien dat CGT in verschillende vormen vergelijkbare resultaten oplevert. Een belangrijke uitzondering is niet-begeleide zelfhulp-CGT, die minder effectief en minder goed vol te houden is voor patiënten. Toch is ook deze vorm niet zonder waarde. Niet-begeleide zelfhulpinterventies zorgen nog steeds voor een matige afname van OCD-symptomen. Daarmee kunnen ze een belangrijke rol spelen voor mensen die moeilijk toegang hebben tot reguliere zorg, bijvoorbeeld door wachttijden, kosten, afstand of stigma.
Meer keuze voor patiënten, meer maatwerk voor professionals
De resultaten bieden hoopvolle inzichten voor mensen met OCD: er is geen ‘one size fits all’. Er bestaan meerdere effectieve behandelopties, wat ruimte biedt voor keuze en voorkeur. Voor behandelaren onderstreept het onderzoek het belang van gepersonaliseerde zorg, afgestemd op zowel klinische kenmerken als persoonlijke omstandigheden van de patiënt. Wang pleit daarom voor het systematisch verzamelen van patiëntgegevens, zodat beter kan worden voorspeld welke behandeling voor wie het meest geschikt is. Dat zou de effectiviteit van behandelingen in de praktijk verder kunnen vergroten.
Toekomst van OCD-onderzoek: van gemiddelden naar individuen
Voor onderzoekers ligt er volgens Wang een duidelijke opdracht: richt je niet alleen op gemiddelde effecten, maar onderzoek ook welke factoren voorspellen of beïnvloeden hoe goed een behandeling werkt bij individuele patiënten. Daarnaast is meer aandacht nodig voor strategieën die de toegang tot bewezen effectieve behandelingen vergroten.