Het verbeteren van loopbaanmogelijkheden voor verpleegkundigen kan een groot verschil maken in de zorg. VU-organisatiewetenschapper Patrizia Hoyer onderzocht wat dat bevordert – of juist tegenhoudt.
Beleid versus klinische realiteit
Overal in Europa staan zorgstelsels onder druk. Personeelstekorten, oplopende werkdruk en beperkte loopbaanperspectieven drijven veel verpleegkundigen tot het uiterste. In Duitsland beschouwen zowel beleidsmakers als ziekenhuizen meer mogelijkheden voor verpleegkundigen in het volgen van academische carrièrepaden als een belangrijke oplossing. Maar die ambitie vertalen naar dagelijkse praktijk blijkt lastig.
Bij Charité – Universitätsmedizin Berlin, het grootste universitair ziekenhuis van Europa, onderzocht organisatiewetenschapper Patrizia Hoyer wat er gebeurt wanneer politieke visies de klinische realiteit raken. Aan de hand van diepte-interviews met verpleegkundigen, artsen en managers laat haar onderzoek een aanzienlijke kloof zien.
Als het systeem er niet klaar voor is
Hoewel de Duitse overheid ernaar streeft dat 20 procent van de verpleegkundigen academisch is opgeleid, bekleedt momenteel slechts ongeveer 2 procent van de verpleegkundigen bij Charité zo’n rol. Volgens Hoyers bevindingen ligt de uitdaging niet bij gebrek aan motivatie of competentie, maar bij een systeem dat hier nog niet op is ingericht. Juridische kaders lopen achter, rollen en verantwoordelijkheden zijn onduidelijk, en bestaande hiërarchieën komen onder druk te staan wanneer verpleegkundigen een academische loopbaan volgen. Een geïnterviewde verpleegkundige, die eerder in het buitenland werkte, vatte het contrast kernachtig samen:
“Daar worden verpleegkundigen vertrouwd als professionals met autonomie. In Duitsland vertrouwt het systeem er niet op dat verpleegkundigen hun eigen oordeel gebruiken.”
Van onderzoek naar dialoog
In september presenteerde Hoyer haar bevindingen aan een grote groep bij het Charité, waaronder leden van de raad van bestuur. Uit de discussie werd duidelijk dat het versterken van verpleegkundige loopbanen niet alleen een kwestie is van opleiding, maar ook van organisatiecultuur en interprofessioneel vertrouwen.
Samen met de partners van Charité ontwikkelt Hoyer toegankelijke wetenschapscommunicatie om mythes rond academische verpleegkunde te ontkrachten, zoals de mythe dat academisch opgeleide verpleegkundigen het bed zouden verlaten of de teamdynamiek zouden verstoren. Daarnaast doet een masterstudent van de VU Amsterdam drie maanden lang verdiepend veldonderzoek bij Charité, waarmee de samenwerking tussen onderzoek, onderwijs en praktijk verder wordt versterkt. Zoals Hoyer het verwoordt: “Academische carrière paden maken alleen verschil als ze werken voor iedereen die erbij betrokken is – en dat vraagt om een open gesprek, niet om aannames.”