Tijdens zwangerschap, bevalling en kraamtijd zijn vaak meerdere zorgverleners betrokken, van verloskundigen tot gynaecologen en kraamzorg. Die samenwerking verloopt niet altijd soepel. Uit het onderzoek van Lips blijkt dat dit leidt tot verschillen in aanpak, het verlies van belangrijke informatie en minder continuïteit in de zorg. Dat kan ertoe bijdragen dat zorg niet altijd goed aansluit op de wensen en behoeften van (aanstaande) ouders.
‘Integrale geboortezorg’
Om dit te verbeteren, wordt al langer ingezet op zogeheten ‘integrale geboortezorg’: een systeem waarin zorgverleners nauwer samenwerken en beter inspelen op individuele situaties. Hoewel er brede overeenstemming is over dit doel, blijkt de praktijk weerbarstig. Verschillen in organisatie, belangen en positie binnen het zorgsysteem bemoeilijken de samenwerking en houden ongelijkheid in stand - zowel tussen zorgverleners als tussen zorgverleners en gezinnen.
Opvallend is dat het probleem volgens Lips niet ligt bij onwil. “In publieke discussies wordt soms gesuggereerd dat zorgverleners niet willen samenwerken, maar mijn studie wijst juist op onmacht als belangrijkste oorzaak. Beleidsmaatregelen richten zich tot nu toe vooral op financiële en organisatorische hervormingen, terwijl de onderlinge relaties tussen betrokkenen onderbelicht blijven.”
Ook ouders ervaren de gevolgen. Zij geven aan dat de zorg beter kan aansluiten op hun persoonlijke situatie. Dat betekent onder meer betere communicatie tussen zorgverleners, meer ruimte voor individuele wensen en een actievere rol voor partners tijdens de zwangerschap en bevalling.
‘Reflexieve dialogen’
Lips laat zien dat zogenoemde ‘reflexieve dialogen’ - gesprekken waarin zorgverleners en ouders gezamenlijk reflecteren op ervaringen en verwachtingen - kunnen bijdragen aan betere samenwerking en meer gelijkwaardige relaties. Op basis daarvan ontwikkelde zij met haar collega’s praktische hulpmiddelen, zoals een ‘‘Toolbox Reflectie en Actie’ en een ‘Intervisie Toolkit’. Deze tools bieden concrete stappen om in de dagelijkse praktijk samen te werken aan verbetering van de geboortezorg.
Betere samenwerking en meer aandacht voor onderlinge relaties kunnen niet alleen de kwaliteit van zorg verhogen, maar ook bijdragen aan meer gelijkheid en een positievere ervaring voor gezinnen in een van de meest ingrijpende periodes van hun leven.
Lips verdedigt haar proefschrift 14 april aan de Vrije Universiteit Amsterdam