Autistische mensen ervaren vaak veel stress, maar die stress wordt meestal niet veroorzaakt door autisme zelf. Juist negatieve ervaringen in de omgeving, zoals afwijzing, onbegrip, stigma en eenzaamheid, blijken een belangrijke rol te spelen. Dat blijkt uit onderzoek van ervaringsdeskundig autismeonderzoeker Alvin van Asselt. Volgens hem ligt de sleutel tot het verminderen van stress daarom niet alleen bij het individu, maar ook bij het creëren van een meer inclusieve samenleving.
Stress begrijpen vanuit de sociale context
Chronische stress kan grote gevolgen hebben voor de gezondheid en het welzijn. Autistische mensen hebben vaker te maken met langdurige stress en mentale gezondheidsproblemen. Tot nu toe werd die stress vaak verklaard vanuit kenmerken van autisme zelf. Van Asselt laat zien dat de sociale omgeving minstens zo belangrijk is.
"Om stress bij autistische mensen echt te begrijpen, moeten we verder kijken dan het individu", zegt Van Asselt. "Ervaringen van afwijzing, buitensluiting en een gebrek aan begrip kunnen een grote impact hebben op het dagelijks leven."
Vijf studies naar stress en sociale pijn
Voor zijn onderzoek combineerde Van Asselt verschillende onderzoeksmethoden. Hij voerde vragenlijstonderzoek uit onder grote groepen autistische volwassenen in samenwerking met het Nederlands Autisme Register (NAR). Daarnaast hield hij interviews om beter te begrijpen hoe autistische mensen hun stress en sociale ervaringen zelf beleven.
Ook onderzocht hij de effecten van de gratis app Stress Autism Mate, die samen met mensen met autisme is ontwikkeld en gebruikers helpt om stress beter te herkennen en ermee om te gaan.
Het onderzoek bestaat uit vijf studies die samen meer inzicht geven in stress en sociale pijn bij autistische mensen. Sociale pijn is de stressreactie die ontstaat na ervaringen zoals afwijzing, buitensluiting of verlies. Dit onderwerp is tot nu toe nog relatief weinig onderzocht binnen autismeonderzoek.
Waarom bestaande hulp vaak tekortschiet
Zijn inzichten zijn ook relevant voor de hulpverlening. Veel autistische mensen zijn ontevreden over de ondersteuning die zij ontvangen. Behandelingen sluiten niet altijd goed aan bij hun behoeften en kunnen soms zelfs extra stress veroorzaken. Volgens Van Asselt komt dat doordat veel interventies zich vooral richten op het individu, terwijl omgevingsfactoren vaak buiten beeld blijven. Zijn onderzoek verklaart daarmee deels waarom bestaande behandelingen niet altijd het gewenste effect hebben.
Om stress effectiever te verminderen, is het belangrijk dat hulpverleners meer aandacht besteden aan ervaringen van afwijzing, eenzaamheid en sociale uitsluiting. Ook het verminderen van stigma en het vergroten van begrip kunnen bijdragen aan het welzijn van autistische mensen.
Naar een inclusievere omgeving
De bevindingen onderstrepen het belang van een bredere kijk op de mentale gezondheid van autistische mensen. Niet alleen persoonlijke ondersteuning, maar ook een omgeving waarin verschillen worden begrepen en geaccepteerd, kan bijdragen aan minder stress. Kortom, wie stress bij autistische mensen wil verminderen, moet niet alleen kijken naar de persoon, maar ook naar de wereld om die persoon heen.