Uit een nieuw Europees PFAS-onderzoek blijkt dat de ultrakorte PFAS TFA bij alle deelnemers in het bloed is aangetroffen. VU-onderzoekers Majorie van Duursen en Virissa Lenters interpreteerden de onderzoeksgegevens in opdracht van de Greens/EFA-fractie in het Europees Parlement.
PFAS is een verzamelnaam voor een grote groep door de mens gemaakte stoffen die nauwelijks afbreken in het milieu en daarom ook wel ‘forever chemicals’ worden genoemd. Onderzoek naar blootstelling en mogelijke gezondheidseffecten richtten zich tot nu toe vooral op langeketen-PFAS, zoals PFOS en PFOA. Over ultrakorte PFAS, zoals trifluorazijnzuur (TFA), is veel minder bekend. Toxicoloog Majorie van Duursen en epidemioloog Virissa Lenters interpreteerden bloedmetingen en vragenlijstgegevens van 110 deelnemers uit negen Europese landen.
TFA valt op
TFA ontstaat onder meer wanneer andere PFAS, maar ook sommige koelmiddelen en bestrijdingsmiddelen, afbreken. De stof komt daardoor in water en planten terecht en kan zo ook in drinkwater en voedsel belanden. Mensen kunnen ook worden blootgesteld door inademing van TFA in de lucht. Vooral de hoeveelheid TFA viel op: de mediane concentratie lag 4,6 keer hoger dan die van vier veel onderzochte, lange-keten PFAS samen. Volgens de onderzoekers liggen de TFA-waarden in deze groep hoger dan in eerdere studies bij mensen. Wel zijn er wereldwijd nog maar weinig studies waarin TFA in menselijk bloed is gemeten. De onderzoekers zagen geen duidelijk verschil in TFA-waarden tussen mannen en vrouwen.
Van Duursen: “We weten nog relatief weinig over de gezondheidseffecten van TFA. Tegelijkertijd groeit de zorg: Europese instanties hebben de aanvaardbare dagelijkse inname onlangs verlaagd en hebben besloten dat TFA moet worden geclassificeerd als mogelijk schadelijk voor de vruchtbaarheid en het ongeboren kind. De waarden die we nu in het bloed vinden zijn daarom zorgwekkend, zeker omdat de hoeveelheid TFA in het milieu de afgelopen jaren sterk is toegenomen en naar verwachting verder zal stijgen.”
Vier andere PFAS aangetroffen
Naast TFA werden ook de vier PFAS aangetroffen die de Europeese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) gebruikt bij haar beoordeling van gezondheidsrisico’s: PFOS, PFOA, PFHxS en PFNA. Bij 27 van de 110 deelnemers lag de gezamenlijke concentratie van deze stoffen boven de referentiewaarde van EFSA. Dat komt neer op ongeveer een kwart van de deelnemers.
Van Duursen: “Bij PFAS is lange tijd vooral gekeken naar de bekende langeketen-PFAS. Voor ultrakorte PFAS zoals TFA is lang een blinde vlek geweest. De dierstudies die er zijn, laten effecten zien op onder meer de lever, schildklier, vruchtbaarheid en ontwikkeling. Dat onderstreept dat we deze stoffen veel beter in beeld moeten krijgen.”
Verkennend onderzoek
De onderzoekers benadrukken dat de resultaten voorzichtig moeten worden geïnterpreteerd. De 110 vrijwilligers vormen geen representatieve steekproef van de Europese bevolking en het aantal deelnemers was te klein om bijvoorbeeld betrouwbare verschillen tussen landen vast te stellen. De uitkomsten geven daarom vooral een eerste beeld van de blootstelling in deze groep en kunnen niet zonder meer worden vertaald naar alle Europeanen.
Juist omdat over ultrakorte PFAS zoals TFA nog veel onbekend is, pleiten de onderzoekers voor meer onderzoek naar de bronnen, blootstelling en mogelijke gezondheidseffecten bij mensen. Daarnaast onderstrepen deze resultaten dat het noodzaak is de uitstoot en blootstelling aan TFA, en de voorlopers van TFA, zo snel mogelijk te beperken om de gezondheid van mensen en milieu te beschermen.
De VU-onderzoekers waren niet betrokken bij de opzet van de studie, de bloedafname of de laboratoriumanalyses, maar interpreteerden de aangeleverde geanonimiseerde gegevens. De volledige publicatie is hier te vinden.