Onjuiste informatie die op een bepaald moment wordt gecorrigeerd beïnvloedt alsnog onze mening en intenties. Dat concludeert VU-postdoc onderzoeker Communicatiewetenschap Dian van Huijstee in haar proefschrift. Negatieve misinformatie, zoals een valse beschuldiging, blijkt bovendien moeilijker te corrigeren dan positieve.
Van Huijstee: “Misinformatie verspreidt zich online razendsnel en kan grote schade aanrichten. Bijvoorbeeld het ondermijnen van het vertrouwen in de politiek of het vormen van een direct risico voor de volksgezondheid. Veel bestaande misinformatie-interventies, zoals factchecks, richten zich op het corrigeren van feiten. Het probleem daarmee is dat iemand wel kan geloven dat bepaalde informatie niet waar is, maar er (onbewust) toch een negatief gevoel aan overhoudt. Daarom onderzocht ik in hoeverre mensen beïnvloed blijven door onjuiste informatie nadat deze expliciet is gecorrigeerd.”
Gevoel moeilijker te corrigeren dan kennis
“Misinformatie laat een ‘blijvende vlek’ achter op onze mening en intenties, zelfs als we weten dat informatie niet klopt,” zegt Van Huijstee. “Ik onderzocht de psychologie daarachter en hoe factoren als emotionele lading en de timing van een correctie hierop van invloed zijn. Het blijkt makkelijker te zijn om iemands geloof in de misinformatie en kennis te corrigeren (de feiten) dan iemands gevoel (de attitude).”
“Negatieve misinformatie zoals een valse beschuldiging beklijft, ook na correctie, meer dan positieve. Een factcheck corrigeert vaak alleen de feiten, maar de bredere foutieve conclusies die mensen zelf al hebben getrokken, blijven in hun hoofd zitten. Mijn onderzoek laat ook zien dat een correctie het best werkt als er niet alleen wordt gezegd dát iets niet klopt, maar ook precies uitlegt waarom.”