Koerdische activisten met wortels in Noord-Koerdistan proberen hun inzet voor de Koerdische zaak te combineren met werk, gezin en andere dagelijkse verantwoordelijkheden. Etnografisch onderzoek van Emine Igdi laat zien dat hun politieke betrokkenheid diep verweven is met hun dagelijks leven. Hoewel activisten vaak dezelfde idealen en opvattingen delen, verschilt de manier waarop zij daaraan in hun dagelijks leven vormgeven sterk. Verantwoordelijkheidsgevoel voor het Koerdische volk kan daarbij leiden tot morele dilemma’s en schuldgevoelens.
Voor Koerdische activisten in Nederland is activisme veel meer dan deelnemen aan demonstraties of politieke bijeenkomsten. Hun betrokkenheid beïnvloedt ook hun keuzes op het werk, de verdeling van tijd en geld en de opvoeding van hun kinderen.
‘Een belangrijk begrip daarbij is welatparêz. Dit Koerdische begrip verwijst naar een gevoel van verbondenheid, solidariteit en morele verantwoordelijkheid voor het Koerdische volk en Koerdistan. Activisten geven hier, afhankelijk van hun persoonlijke omstandigheden, op verschillende manieren invulling aan’, legt onderzoekster Emine Igdi uit.
De combinatie van politieke betrokkenheid en persoonlijke verplichtingen leidt regelmatig tot spanningen. Wanneer zich ernstige gebeurtenissen voordoen in Koerdistan, voelen veel activisten de verantwoordelijkheid om in actie te komen. Tegelijkertijd wachten een baan, de zorg voor kinderen en financiële verplichtingen. Voor sommigen speelt ook een lopende asielprocedure een rol.
Igdi: ‘Activisten proberen voortdurend afwegingen te maken tussen hun politieke idealen en hun dagelijkse verantwoordelijkheden. Welke keuze zij ook maken, soms ontstaat het gevoel dat zij op een ander gebied tekortschieten. Activisme is voor hen niet alleen een politieke activiteit, maar maakt deel uit van hun dagelijks leven.’
Conflicten in het buitenland raken mensen in Nederland
Hoewel het onderzoek zich specifiek richt op Koerdische activisten met wortels in Noord-Koerdistan, kunnen de inzichten ook aanknopingspunten bieden voor het begrijpen van activisme binnen andere diasporagemeenschappen. Ook mensen met familie of wortels in andere conflictgebieden kunnen zich betrokken voelen bij gebeurtenissen in hun land van herkomst, maar de ervaringen van deze groepen zijn in dit onderzoek niet onderzocht.
‘Mijn onderzoek laat zien dat politieke betrokkenheid niet los kan worden gezien van iemands persoonlijke geschiedenis, familiebanden en maatschappelijke omstandigheden’, licht Igdi toe.
Deze inzichten kunnen relevant zijn voor professionals die werken met mensen met een migratie- of vluchtelingenachtergrond. Het onderzoek laat zien hoe ervaringen met conflict, verlies en migratie kunnen doorwerken in het dagelijks leven en in de keuzes die mensen maken. Volgens Igdi vraagt dit om aandacht voor de verschillende persoonlijke omstandigheden waarin mensen zich bevinden. ‘Wie alleen kijkt naar zichtbaar gedrag of politieke activiteiten, mist vaak de ervaringen en verantwoordelijkheden die daarachter schuilgaan.’
Waarom activisten de straat op gaan
Politieke gebeurtenissen in Koerdistan kunnen Koerdische activisten in Nederland ertoe bewegen om te demonstreren, solidariteitsacties te organiseren of op andere manieren betrokkenheid te tonen. Om deze vormen van activisme te begrijpen, is het volgens Igdi belangrijk om verder te kijken dan de zichtbare politieke acties.
Igdi: ‘Achter de deelname aan een demonstratie gaan vaak persoonlijke ervaringen, familiebanden en gevoelens van verantwoordelijkheid schuil. Tegelijkertijd verschilt de manier waarop mensen hun betrokkenheid vormgeven, omdat hun persoonlijke omstandigheden en mogelijkheden uiteenlopen.’
Het onderzoek laat ook zien dat vrouwen en mannen niet altijd dezelfde mogelijkheden hebben om aan politieke activiteiten deel te nemen. Vooral de combinatie van zorgtaken, gezinsverantwoordelijkheden en werk kan invloed hebben op de ruimte die activisten ervaren om politiek actief te zijn.
Een belangrijke conclusie van het onderzoek is dat activisten vaak een gedeeld beeld hebben van wat het betekent om zich voor de Koerdische zaak in te zetten, terwijl hun dagelijkse keuzes en mogelijkheden sterk verschillen. Het ideaal van de toegewijde activist staat daardoor regelmatig op gespannen voet met de werkelijkheid van het dagelijks leven.
Tien jaar onderzoek naar Koerdisch activisme
Igdi deed tussen 2013 en 2023 etnografisch veldonderzoek onder Koerdische activisten in Nederland. Ze was aanwezig bij demonstraties, bijeenkomsten en activiteiten van Koerdische verenigingen, voornamelijk in Nederland en soms elders in Europa.
Naast observaties deed ze interviews en groepsgesprekken. Ook analyseerde zij gesprekken in Koerdische sociale media groepen. In totaal sprak de onderzoeker met meer dan vijftig activisten met uiteenlopende achtergronden, onder wie arbeidsmigranten, kinderen van arbeidsmigranten en recente vluchtelingen.
Sommige deelnemers werden jarenlang gevolgd. Daardoor kon Igdi vaststellen hoe hun dagelijks leven en activisme in de loop der tijd veranderden.
Haar eigen achtergrond als Koerdische, voormalig journaliste en activiste bood haar toegang tot de onderzochte gemeenschap. Tegelijkertijd vroeg die nabijheid om voortdurende reflectie op haar positie als onderzoeker.