Het onderzoek is uitgevoerd door de Vrije Universiteit Amsterdam, GGD Amsterdam en Ipsos I&O. De hoge consumptie is zorgelijk. Jongeren zien het drinken van suikerhoudende dranken als normaal, terwijl grote hoeveelheden het risico op overgewicht, obesitas en diabetes type 2 vergroten. Één op de zeven kinderen heeft al overgewicht of obesitas. GGD Amsterdam en De Gezonde Generatie doen dringend de oproep tot stevig preventiebeleid en de eerste stap; een slimme suikertaks op suikerhoudende dranken als wet aan te nemen.
Thuisomgeving en prijs van invloed
Uit het onderzoek, gepubliceerd in BMC Public Health, blijkt dat vooral de omgeving bepaalt hoeveel suikerhoudende dranken jongeren drinken. Het is goedkoop, overal verkrijgbaar en sterk zichtbaar: thuis en op school en via promoties en reclames. Ook de thuisomgeving is van invloed. Daar waar altijd suikerhoudende dranken thuis aanwezig zijn, drinken jongeren wekelijks elf glazen meer dan bij jongeren waar het nooit in huis is. Deze factoren leiden tot een zeer hoge suikerinname: jongeren die veel van deze dranken nuttigen, krijgen alleen al via deze weg wekelijks negentig suikerklontjes binnen, en dat terwijl de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) maximaal tweeënveertig suikerklontjes per week adviseert*.
Jongeren zijn opvallend duidelijk over wat hen zou helpen om minder suikerhoudende dranken te drinken. 85 procent zegt het niet meer te kopen als de prijs boven de €3,00 uitkomt. De WHO benadrukt dat een prijsverhoging een effectieve maatregel is om het gedrag te beïnvloeden en de gezondheid te bevorderen.
Prijsprikkels meest effectief bij middelbare scholieren
De supermarkt blijkt ook een sleutelrol te hebben: het is de belangrijkste plek waar jongeren deze drankjes kopen en waar prijsprikkels het meeste effect hebben. Rian Pepping, gezondheidswetenschapper aan de Vrije Universiteit Amsterdam: “Dit onderzoek laat zien dat prijs en beschikbaarheid een grote rol speelt in de drankkeuzes van jongeren. Als we jongeren een eerlijke kans op gezond opgroeien willen geven, moeten we de omgeving anders inrichten en niet blijven wijzen op individuele verantwoordelijkheid.”
Het onderzoek laat zien dat de start van de middelbare school een belangrijk kantelpunt is. In de eerste klas drinken jongeren gemiddeld minder dranken met suiker; daarna neemt de consumptie toe en worden ongezonde gewoonten vanzelfsprekend. Mogelijk hangt dit samen met het feit dat jongeren in deze fase meer te besteden hebben en zelfstandig naar de supermarkt gaan. Vooral op het VMBO drinken jongeren gemiddeld meer suikerhoudende dranken dan jongeren in andere onderwijstypen, terwijl overgewicht en obesitas in deze groep vaker voorkomen. Prijsprikkels kunnen daarom een impactvolle maatregel zijn om de kans op een goede gezondheid juist bij deze groep te vergroten.
Oproep aan de Tweede Kamer: neem als eerste stap de slimme suikertaks aan
In het coalitieakkoord wordt ingezet om per 2030 een heffing op basis van het suikergehalte in eten en drinken in te voeren. De Gezonde Generatie, een samenwerking van drieëntwintig gezondheidsfondsen, roept de politiek op om nu al te kiezen voor een eerste stap, namelijk de slimme suikertaks op suikerhoudende dranken. Dan ligt er in 2027 al een wet die producenten stimuleert gezondere dranken te maken zodat consumenten betaalbare, gezondere keuzes hebben. Zo verminderen we de verkoop van suikerhoudende dranken, verlagen we het suikergehalte in dranken en kunnen de opbrengsten van de slimme suikertaks direct worden ingezet voor andere preventiemaatregelen.
Wereldwijd hebben meer dan honderd landen een suikertaks ingevoerd. Diena Halbertsma, woordvoerder van de Gezonde Generatie: “Als we willen dat onze kinderen gezond kunnen opgroeien dan is dit hét moment om door te pakken. Jongeren vragen zelf om hulp: maak suikerhoudende dranken duurder, dan kopen we het minder. De Tweede Kamer heeft nu de kans om die oproep serieus te nemen en te kiezen voor een slimme suikertaks op suikerhoudende dranken.”