Hoe zorgen we ervoor dat gezond leven voor iedereen mogelijk wordt? Die vraag staat centraal in de oratie van hoogleraar Integraal werken aan een Gezonde Samenleving Carry Renders.
Haar uitgangspunt: gezondheid wordt niet alleen bepaald door individuele keuzes, maar juist in de alledaagse omgeving – thuis, op school en in de buurt – waar aanbod, ruimte, regels en routines dagelijks bepalen wat haalbaar is.
Overgewicht
Een belangrijk aandachtspunt is overgewicht. In Nederland heeft een groot deel van de bevolking ermee te maken, en de verschillen tussen sociaaleconomische groepen zijn groot. Mensen met een lagere sociaaleconomische positie hebben vaker overgewicht, leven gemiddeld korter en brengen meer jaren door in minder goede gezondheid. Die ongelijkheid hangt samen met verschillen in inkomen, bestaanszekerheid en leefomgeving. “Overgewicht is daarom niet alleen een individueel probleem, maar een complexe maatschappelijke gezondheidsuitdaging waarin sociale, economische en omgevingsfactoren samenkomen,” aldus Renders.
Renders pleit daarom voor integraal werken: niet het stapelen van afzonderlijke activiteiten, maar het organiseren van samenhang tussen wat er thuis gebeurt, wat scholen doen, wat buurten aanbieden en wat beleid mogelijk maakt. Dat vraagt om keuzes die gezonde opties makkelijker, aantrekkelijker en vanzelfsprekender maken.
Betrokkenheid, verbinding en flexibiliteit
Renders’ leerstoel bouwt voort op projecten rond overgewicht en het bevorderen van een gezonde leefstijl bij kinderen, in het gezin, op school, in de wijk en via de jeugdgezondheidszorg. Daarbij hanteert zij drie kernprincipes: betrokkenheid van bewoners, professionals en beleidsmakers, samenwerking tussen sectoren én tussen onderzoek, beleid en praktijk en flexibiliteit: cyclisch leren en bijsturen, omdat omstandigheden steeds veranderen.
Belangrijk in Renders’ aanpak is dat succes niet alleen afgemeten wordt aan gezondheidsuitkomsten, maar ook aan hoe verandering tot stand komt; bijvoorbeeld hoe samenwerking en besluitvorming verlopen en of nieuwe werkwijzen echt worden ingebed in de praktijk. “Als je alleen naar gezondheid of gedrag kijkt, ben je vaak te laat. Je moet onderweg zien wat werkt, voor wie en waarom, en op tijd kunnen bijsturen.”
Door gezonde leefomgevingen te versterken, gemeenschapskracht te vergroten en gezondheidsvaardigheden van mensen te verbeteren, wil Renders bijdragen aan een samenleving waarin gezond leven voor iedereen haalbaar is.
Carry Renders houdt haar oratie 20 maart aan de Vrije Universiteit Amsterdam.