Ambivalentie en onverschilligheid kunnen romantische relaties onder druk zetten en hangen samen met een lagere tevredenheid over zowel de relatie als het leven. Sociaal psycholoog Mirna Duric pleit er daarom voor om in relatietherapie en relatie-educatie specifiek aandacht te besteden aan beide ervaringen.
Emoties binnen romantische relaties zijn vaak complex. Toch heeft eerder onderzoek zich volgens Duric grotendeels gericht op een vereenvoudigd onderscheid tussen positieve en negatieve gevoelens ten opzichte van romantische partners. ‘Mijn onderzoek richt zich daarom op twee andere ervaringen: ambivalentie, waarbij iemand tegelijkertijd positieve én negatieve gevoelens voor de partner ervaart, en onverschilligheid, waarbij iemand noch positieve noch negatieve gevoelens voor de partner ervaart.’ Volgens Duric komen beide ervaringen regelmatig voor, maar is er wetenschappelijk gezien nog relatief weinig over bekend.
Ambivalentie hangt samen met onvoorspelbaarheid en moeite elkaar te begrijpen
Duric beschrijft ambivalentie als een emotioneel turbulente ervaring. Deze kan ontstaan in emotioneel geladen situaties waarin iemand zich tegelijkertijd bewust wordt van zowel de positieve als de negatieve kanten van de partner of de relatie.
'Wanneer mensen ambivalente gevoelens hebben ten opzichte van hun partner, ervaren hun partners hen als onvoorspelbaar en moeilijk te begrijpen. Dit hangt samen met een lagere tevredenheid over de relatie en over het leven in het algemeen,’ legt Duric uit.
Onverschilligheid hangt samen met verveling en minder intimiteit in de relatie
Onverschilligheid wordt daarentegen beschreven als een emotioneel verdovende ervaring binnen romantische relaties.
Duric: ‘Mijn onderzoek brengt onverschilligheid in verband met meer verveling binnen de relatie en minder intimiteit tussen partners. Onverschilligheid kan ook samengaan met een verlangen naar andere potentiële partners. Daardoor zullen mensen waarschijnlijk minder tevreden zijn met hun huidige relatie en met hun leven in het algemeen.’
Mogelijkheden voor relatietherapie
Duric hoopt dat de onderzoeksresultaten worden toegepast in interventies voor romantische relaties, waaronder relatietherapie en programma’s voor relatie-educatie. ‘Zowel ambivalentie als onverschilligheid zijn veelvoorkomende ervaringen waarmee mensen in hun dagelijks leven binnen relaties te maken krijgen,’ zegt Duric. ‘De resultaten van ons onderzoek suggereren dat beide ervaringen specifieke gevolgen hebben voor relaties en mogelijk om een specifieke behandelaanpak vragen.’
Onderzoek in Nederland, de VS en het VK
Voor het onderzoek maakte Duric gebruik van enquêtegegevens van mensen die minimaal vier maanden een romantische relatie hadden. De deelnemers kwamen uit Nederland, de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk.
Duric combineerde verschillende onderzoeksmethoden: cross-sectioneel onderzoek, waarbij één enquête een momentopname geeft van relatie-ervaringen; dagboekonderzoek, waarbij deelnemers bijvoorbeeld twaalf dagen lang iedere dag een vragenlijst invullen; longitudinaal onderzoek, waarbij bijvoorbeeld gedurende drie jaar iedere zes maanden metingen worden verricht; en experimentele onderzoeksmethoden.