Hoe warm was de Noordzee 2,5 miljoen jaar geleden? Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) en Het Natuurhistorisch Museum Rotterdam gaan deze vragen beantwoorden met behulp van fossiele schelpen uit de ondergrond onder Rotterdam. De onderzoeken leveren nieuwe inzichten op in de geschiedenis van het klimaat en de biodiversiteit in onze regio, en helpen ons veranderingen in het Noordzeegebied beter te begrijpen.
Fossiele schelpen brengen het klimaat van 2,5 miljoen jaar geleden in beeld
Hoe veranderde de temperatuur van de Noordzee voordat mensen het gebied bewoonden? Om die vraag te beantwoorden, onderzoeken VU-aardwetenschapper Niels de Winter en conservator Bram Langeveld van Het Natuurhistorisch fossiele schelpen van ongeveer 2,5 miljoen jaar oud. De schelpen zijn afkomstig uit een diepe boring in Rotterdam, uitgevoerd door grondboorbedrijf Haitjema B.V. in het kader van de energietransitie.
In het laboratorium van de VU analyseren de onderzoekers de chemische samenstelling van de schelpen. Die bevat informatie over de omstandigheden waarin de schelpdieren leefden. Zo willen zij reconstrueren hoe warm het zeewater destijds was en hoe sterk de temperatuur door de seizoenen heen varieerde.
Het onderzoek kan voor het eerst inzicht geven in temperatuurverschillen van maand tot maand en van jaar tot jaar in de Noordzee tijdens het Vroeg-Pleistoceen. Daarmee ontstaat een gedetailleerder beeld van het klimaat in het Noordzeebekken miljoenen jaren geleden.
Deze kennis draagt bij aan het wetenschappelijk onderzoek naar klimaatverandering. Door klimaatomstandigheden uit het verre verleden te reconstrueren, kunnen onderzoekers beter begrijpen hoe het klimaat en het mariene ecosysteem in de loop van de tijd veranderden. De resultaten vormen bovendien de basis voor een toekomstige tentoonstelling in het museum over klimaat en biodiversiteit in de regio Rotterdam.
Voor dit onderzoek ontvangen Langeveld en De Winter een Museumbeurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO).
Van wetenschappelijke collectie naar maatschappelijke kennis
Het onderzoek bestrijkt een periode van miljoenen jaren. De fossiele schelpen bieden inzicht in het klimaat van de vroegere Noordzee. Daarmee laten de onderzoekers zien hoe museumcollecties nieuwe wetenschappelijke kennis opleveren over klimaat, biodiversiteit en de ontwikkeling van het landschap. Die kennis is niet alleen van belang voor onderzoekers, maar helpt ook een breed publiek de natuurlijke geschiedenis van Nederland beter te begrijpen.
De resultaten worden daarom ook gedeeld met museumbezoekers. In 2027, wanneer Het Natuurhistorisch zijn honderdjarig bestaan viert, krijgt een deel van de fossielencollectie een plek in een jubileumtentoonstelling. Het onderzoek naar de fossiele schelpen vormt de basis voor een toekomstige tentoonstelling over veranderingen in klimaat en natuur in de regio Rotterdam.