Afgelopen week sprak criminoloog en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) Yarin Eski tijdens het 15e Congress on Crime Prevention and Criminal Justice van de Verenigde Naties over milieuschade en criminaliteit die kan ontstaan door menselijke activiteiten in de ruimte. Het was voor het eerst dat ruimtecriminaliteit als apart onderwerp op de agenda stond van dit toonaangevende internationale congres.
Het VN Congress on Crime Prevention and Criminal Justice brengt overheden, maatschappelijke organisaties, experts en wetenschappers bijeen om internationale ontwikkelingen en nieuwe uitdagingen op het gebied van criminaliteitspreventie en strafrecht te bespreken. Dat criminaliteit en milieuschade in de ruimte dit jaar voor het eerst op de agenda stonden, onderstreept dat de uitbreiding van menselijke activiteiten naar de ruimte ook nieuwe juridische en criminologische vraagstukken met zich meebrengt.
Steeds meer landen en bedrijven zijn namelijk actief in de ruimte, waardoor er nieuwe vragen ontstaan over verantwoordelijkheid voor verschillende vormen van milieuschade en criminaliteit tussen de sterren. Hoe ontstaat het? Wie doen dat eigenlijk? Wie is er verantwoordelijk voor de gevolgen van ruimtepuin? En hoe voorkomen we dat toekomstige activiteiten, zoals de winning van grondstoffen op hemellichamen, leiden tot onherstelbare schade?
Eski werd uitgenodigd om tijdens een zogenoemde ‘ancillary meeting’ te spreken over de uitdagingen en risico's die milieu-gerelateerde ruimtecriminaliteit met zich meebrengt. Zijn onderzoek focust op hoe de criminologie daar iets zinnigs over kan zeggen.
Tijdens de bijeenkomst werd naast ruimtepuin en de mogelijke schade door toekomstige grondstoffenwinning in de ruimte ook gesproken over satellietcriminaliteit, waaronder het hacken van satellieten en terroristische organisaties die satellieten gebruiken. Ook stond de vraag centraal welke verantwoordelijkheid de internationale gemeenschap heeft om ruimte(milieu)criminaliteit te voorkomen. En in hoeverre hebben we een ruimtepolitie nodig?
Eski ziet de aandacht van de VN voor het onderwerp ruimtecriminaliteit als een erkenning door de internationale gemeenschap van het onderwerp ruimtecriminaliteit als nieuw criminologisch onderzoeksgebied. Hij denkt ook dat de criminologie zich steeds vaker kan én moet bezighouden met plekken waar criminaliteit tot voor kort nauwelijks voorstelbaar leek. "Ruimtecriminaliteit is niet langer iets voor de verre toekomst. Nu menselijke activiteiten in de ruimte toenemen, moeten we nadenken over hoe we criminaliteit kunnen voorkomen en het milieu in de ruimte kunnen beschermen."