Johnson’s onderzoek richtte zich op het benutten van terugkerende patronen in dragers van kunstwerken, zoals weefstructuren in canvas en watermerken in papier. ‘De centrale vraag was of deze digitale analysemethoden traditionele benaderingen van kunstkennerschap konden versterken,’ zegt Johnson.
‘Door gebruik te maken van zorgvuldig ontwikkelde visualisaties van draaddichtheid in canvas, konden we aantonen dat schilderijen afkomstig zijn van dezelfde rol stof. In combinatie met stilistisch, materieel en documentair bewijs levert dit overtuigende ondersteuning voor datering en toeschrijving.’
Nieuwe inzichten in Oude Meesters en Nederlandse tekeningen
De methode werd toegepast op werken van kunstenaars zoals Vincent van Gogh, Diego Velázquez, Nicolas Poussin en Johannes Vermeer.
‘De methode bleek ook effectief voor Nederlandse tekeningen uit de zeventiende eeuw,’ legt Johnson uit. ‘Met behulp van speciaal ontwikkelde software kunnen watermerken digitaal nauwkeurig over elkaar worden gelegd, wat helpt om dateringen te verfijnen. Hierdoor konden tekeningen van Rembrandt van Rijn en zijn leerlingen nauwkeuriger worden gedateerd, terwijl brede dateringsmarges voor minder onderzochte kunstenaars aanzienlijk zijn verkleind.’
Museumcollecties en brede toepasbaarheid
Johnson maakte gebruik van beeldmateriaal uit collecties van Europese en Amerikaanse musea, waaronder röntgenopnamen van schilderijen en afbeeldingen van watermerken uit zowel digitale als gedrukte catalogi. In sommige gevallen werd een speciaal ontwikkeld systeem gebruikt om afbeeldingen van watermerken vast te leggen en te verwerken.
‘De ontwikkelde digitale technieken zijn breed toepasbaar op kunstwerken uit de vijftiende tot en met de negentiende eeuw, waaronder schilderijen op canvas evenals tekeningen, prenten en manuscripten op papier,’ stelt Johnson. ‘De bevindingen hebben niet alleen bestaande analyses verbeterd, maar ook geleid tot de ontwikkeling van geavanceerdere computationele methoden binnen de kunstgeschiedenis.’
Foto: Rembrandt, liggende leeuw. Rijksmuseum Amsterdam