De resultaten zijn gepubliceerd in Nature Climate Change.
De taiga strekt zich uit van Alaska via Canada en Scandinavië tot Siberië en vormt het grootste bosgebied op aarde. In gebieden waar deze bossen op permanent bevroren grond (permafrost) groeien, werkt het bladerdak als een natuurlijke isolatielaag. Door de schaduw die de bomen bieden, blijft de bodem koeler en ontdooit deze in de zomer minder diep. Daardoor blijft de koolstof die al duizenden jaren in de permafrost is opgeslagen, veilig bevroren.
Veel grotere klimaatrol dan gedacht
Tot nu toe werd de klimaatwaarde van boreale bossen vooral bepaald aan de hand van de koolstof die in de bomen zelf is opgeslagen. De nieuwe studie laat zien dat hun grootste bijdrage zich juist onder de grond bevindt.
De onderzoekers schatten dat het verkoelende effect van het bladerdak ongeveer 59 petagram koolstof in bevroren toestand houdt. Dat is vele malen meer dan de 7 tot 19 petagram koolstof die in de biomassa van de bossen is opgeslagen. Zonder deze natuurlijke bescherming zou een groot deel van die bodemkoolstof geleidelijk kunnen ontdooien en beschikbaar komen voor afbraak door micro-organismen, waardoor extra broeikasgassen in de atmosfeer terechtkomen.
Daarnaast laten de resultaten zien dat de bodem onder boreale bossen tijdens de zomer gemiddeld ongeveer een meter minder diep ontdooit dan in open terrein.
Bossen onder druk
Aan de studie werkten onderzoekers van de Humboldt-Universität zu Berlin, het Alfred Wegener Instituut, de Universiteit van Oslo en de Vrije Universiteit Amsterdam samen.
Aardwetenschapper Moritz Langer van de Vrije Universiteit Amsterdam hielp samen met eerste auteur Simone Stünzi, die het internationale onderzoeksteam leidde, het centrale idee van de studie te ontwikkelen. "We hebben een grote lacune in onze kennis en kwantificering van de rol van boreale bossen in de wereldwijde koolstofcyclus vastgesteld", legt Langer uit. "Dit is met name belangrijk omdat deze bossen onder toenemende druk komen te staan door de snelle klimaatverwarming, die leidt tot meer droogte en bosbranden. Dit zou hun vermogen om koolstof op te slaan fundamenteel kunnen veranderen." Stünzi en Langer ontwikkelden gezamenlijk het studieconcept en de modelleringsaanpak en werkten nauw samen tijdens de analyse en interpretatie van de resultaten.
Belang voor klimaatbeleid
De resultaten onderstrepen dat bescherming van boreale bossen essentieel is voor het beperken van klimaatverandering. Bosverlies door ontbossing, bosbranden of andere verstoringen heeft niet alleen gevolgen voor de koolstof die in bomen is opgeslagen, maar kan ook leiden tot het vrijkomen van veel grotere koolstofvoorraden uit de onderliggende permafrost.
Die koolstof heeft zich sinds de laatste ijstijd gedurende duizenden jaren opgehoopt. Wanneer de beschermende werking van het bos verdwijnt en de permafrost verder ontdooit, kan deze voorraad op menselijke tijdschalen niet worden hersteld. Daarmee maken de onderzoekers duidelijk dat boreale bossen een cruciale, maar tot nu toe onderschatte rol spelen in de mondiale koolstofcyclus en een belangrijk aandachtspunt vormen voor toekomstig klimaat- en natuurbeleid.
Foto: Guido Grosse; Boreaal bos van zwarte - en witte sparren - Binnenland van Alaska