Het onderzoek van interdisciplinaire sociale wetenschapper Jonathan Luger laat zien dat pogingen om dit probleem aan te pakken niet alleen verlichting bieden, maar soms ook bijdragen aan het voortbestaan ervan.
Luger bestudeerde hoe gemeenten, maatschappelijke organisaties en onderzoekers werken aan het verminderen van voedselonzekerheid onder het mom van duurzaamheid. Daarbij stond één vraag centraal: hoe gaan zij om met de spanning tussen directe actie en het veranderen van de onderliggende systemen die voedselonzekerheid veroorzaken?
Paradox
Uit het onderzoek van Luger blijkt dat veel initiatieven een dubbel effect hebben. Duurzamere vormen van voedselhulp en gemeentelijk beleid bieden mensen op korte termijn ondersteuning, maar functioneren vaak binnen dezelfde maatschappelijke structuren die voedselonzekerheid in stand houden, zoals onvoldoende sociale voorzieningen, armoede, en een op winst gedreven voedselsysteem. Daardoor ontstaat een paradox: organisaties helpen mensen daadwerkelijk vooruit, maar hebben tegelijkertijd beperkte mogelijkheden om de oorzaken van het probleem aan te pakken.
Tegelijkertijd signaleert Luger ook hoopvolle ontwikkelingen. Vooral lokale initiatieven laten zien dat andere vormen van ondersteuning mogelijk zijn. Projecten die aandacht besteden aan persoonlijke omstandigheden, sociale relaties en wederzijds vertrouwen blijken meer ruimte te bieden voor duurzame verandering.
Initiatieven moeten passen binnen bredere maatschappelijke systemen
De bevindingen zijn relevant voor gemeenten, maatschappelijke organisaties en beleidsmakers die werken op het snijvlak van armoedebestrijding en duurzaam voedselbeleid. Volgens Luger is het niet voldoende om voedselhulp uit te breiden of nieuwe duurzame voedselprojecten op te zetten. Minstens zo belangrijk is de vraag hoe deze initiatieven passen binnen bredere maatschappelijke systemen.
“Mijn resultaten sluiten aan bij actuele discussies over stijgende kosten van levensonderhoud en groeiende ongelijkheid in steden. Op korte termijn kunnen gemeenten hun aanpak verbeteren door voedselhulp te combineren met sociale ondersteuning en het versterken van lokale netwerken. Op langere termijn zijn structurele veranderingen nodig in beleid en sociale voorzieningen om voedselonzekerheid daadwerkelijk terug te dringen,” aldus Luger.