Dit is een nieuw strategisch project binnen het Europese onderzoekscentrum CERN dat de manier waarop wetenschappers elementaire deeltjes bestuderen ingrijpend zal veranderen.
Deeltjesbotsingen tot vijftig keer sneller
Het FASTTRACK-project richt zich op de ontwikkeling van ultramoderne sensortechnologieën waarmee experimenten zoals LHCb, ATLAS en ALICE botsingen tussen elementaire deeltjes tot wel vijftig keer sneller kunnen vastleggen dan nu. Die technologische sprong maakt het mogelijk om veel meer en veel gedetailleerdere data te verzamelen over hoe materie in ons universum is opgebouwd.
“Dankzij deze vernieuwing kunnen we straks niet alleen preciezere metingen doen, maar ook compleet nieuwe fysische verschijnselen onderzoeken die tot nu toe buiten bereik lagen,” zegt Gerhard Raven, hoofd van de sectie Deeltjes- en Astrodeeltjesfysica aan de VU. “Dat kan leiden tot ontdekkingen die ons begrip van de natuurwetten fundamenteel veranderen.”
Nederlandse kennis in het hart van CERN
De VU is als partner van Nikhef, het nationale instituut voor subatomaire fysica, nauw betrokken bij het LHCb-experiment bij CERN. Dat onderzoekt zogeheten ‘flavour physics’ – de subtiele verschillen tussen materie en antimaterie. Door de nieuwe sensoren kunnen onderzoekers nog beter nagaan waarom het universum gevuld is met materie, en niet leeg achterbleef doordat materie en antimaterie elkaar kort na de oerknal hebben omgezet in straling.
Projectleider Mara Soares, tevens nationaal programmaleider van LHCb bij Nikhef, benadrukt het belang van de samenwerking: “Deze technologie geeft ons niet alleen een voorsprong in de internationale wetenschap, maar versterkt ook de positie van Nederland binnen het wereldwijde onderzoek naar de fundamentele bouwstenen van de natuur.”
Investering in kennis en innovatie
De ondersteuning vanuit de Nationale Roadmap voor Grootschalige Onderzoeksfaciliteiten van NWO zorgt ervoor dat Nederland de komende tien jaar kan blijven meespelen in de voorhoede van de deeltjesfysica. De investering (het programmabudget is ruim 53 miljoen euro; waarvan NWO bijna 22 miljoen euro bijdraagt) garandeert onder andere de ontwikkeling van nieuwe detector hardware en de voortzetting van de Nederlandse bijdrage aan LHCb.
Bijzonder hoogleraar op de leerstoel Flavour Physics at the LHC Wouter Hulsbergen besluit: “Met deze stap blijft de VU – samen met onze partners – bijdragen aan het beantwoorden van de grootste vragen die de natuur stelt. En wie weet, ontdekken we iets dat alles wat we denken te weten op zijn kop zet.”