Lange tijd dacht men dat mitochondriën, de kleine energiecentrales in spiercellen, niet goed werkten bij mensen met type 1 diabetes. Maar nieuw onderzoek van fysioloog Richie Goulding van de VU Amsterdam trekt dat in twijfel. Zijn studie laat zien dat leefstijl en fitheid, en niet de diabetes zelf, de grootste invloed hebben op de spiergezondheid.
Mensen met type 1 diabetes kunnen geen insuline aanmaken, een essentieel hormoon om suiker uit de bloedbaan naar de lichaamscellen te transporteren. Hierdoor ontstaan problemen bij het stabiel houden van de bloedsuikerspiegel, wat op lange termijn schade kan veroorzaken aan verschillende organen in het lichaam. “Na een maaltijd komt ongeveer 80% van de suikers die we binnenkrijgen terecht in onze spiercellen,” legt fysioloog Richie Goulding uit. “Het grootste deel van deze suiker wordt vervolgens afgebroken door onze mitochondriën, de structuren in onze cellen die energie produceren.”
Uit eerder onderzoek bleek dat de mitochondriën bij mensen met type 1 diabetes minder goed werken, waardoor het nog lastiger wordt om hun bloedsuiker onder controle te houden. Goulding: “Een verminderde spiergezondheid kan het vermogen van patiënten met type 1 diabetes om hun bloedsuikerspiegel te reguleren negatief beïnvloeden en uiteindelijk hun ziekte verergeren.”
Maar Goulding ontdekte dat veel van deze eerdere studies mensen met type 1 diabetes vergeleken met gezonde individuen, zonder rekening te houden met hun fitheidsniveau. Een cruciale misser, volgens de fysioloog. “Mitochondriale gezondheid wordt grotendeels bepaald door fysieke activiteit,” legt hij uit. “Als iemand actiever wordt, verbeteren hun mitochondriën en worden ze fitter. Als je fitheid niet meerekent, kunnen onderzoekers denken dat verschillen in de werking van de mitochondriën door de ziekte komen, terwijl het eigenlijk door het activiteitsniveau komt.”
Dit wordt nog ingewikkelder doordat mensen met type 1 diabetes gemiddeld minder fit zijn dan de algemene bevolking. “Als je willekeurig mensen met diabetes selecteert, is de kans groter dat je een groep kiest met een lager fitheidsniveau, waardoor de kans op het vinden van mitochondriale verschillen toeneemt,” voegt Goulding toe.
Leefstijlkeuzes
Daarom vergeleek Goulding personen met type 1 diabetes met gezonde tegenhangers met een vergelijkbare leeftijd, geslacht, BMI en fitheidsniveau, gemeten aan de hand van maximale zuurstofopname. Hij vond geen significante verschillen in mitochondriale functie, structuur of algehele spiergezondheid tussen de twee groepen.
Een diepgaandere analyse toonde aan dat een hoge BMI, slechte bloedsuikercontrole en een laag fitheidsniveau verband hielden met een slechte mitochondriale gezondheid bij mensen met type 1 diabetes. Factoren zoals leeftijd, geslacht en de duur van de ziekte hadden daarentegen weinig invloed. Dit suggereert dat leefstijlkeuzes, en niet de ziekte zelf, bepalend zijn voor de mitochondriale gezondheid bij mensen met type 1 diabetes.
Gevolgen
Slecht werkende mitochondriën zijn dus geen onvermijdelijk gevolg van de ziekte, maar wordt beïnvloed door lichaamsbeweging, bloedsuikerbeheer en het behouden van een gezond gewicht. Artsen en fysiologen kunnen deze info gebruiken om op maat gemaakte trainingsprogramma’s en leefstijlaanpassingen voor mensen met type 1 diabetes aan te bevelen, zodat ze hun spiergezondheid en stofwisseling kunnen verbeteren.
Kortom, deze studie benadrukt het belang van actief blijven, een stabiele bloedsuikerspiegel behouden en een gezond lichaamsgewicht handhaven om mitochondriën gezond te houden. Goulding: “We hopen dat deze bevindingen een positieve boodschap voor patiënten zijn, omdat hieruit blijkt dat het niet de ziekte zelf is die de mitochondriën beïnvloedt, maar hoe je met de ziekte omgaat.”
Het onderzoek is gepubliceerd in Diabetologia (the journal of the European Association for the Study of Diabetes [EASD]).