Een nieuwe samenwerking tussen de Vrije Universiteit Amsterdam en de Nederlandse Defensie Academie gaat de komende jaren aan de slag met meerdere projecten waarin wetenschappelijk onderzoek samengaat met een praktijkgerichte, participatieve aanpak. Deze samenwerking bouwt voort op inzichten uit het eerdere Just Culture project bij Defensie, wat liet zien dat meer aandacht nodig is voor de rol van (moreel) leiderschap.
Vanuit de School of Business and Economics van de Vrije Universiteit Amsterdam gaan dr. Steven van Baarle en prof.dr.ir. Elco van Burg samen met dr. Eva van Baarle en kolonel dr. Leonie Boskeljon-Horst vanuit de Academische Werkplaats binnen de Nederlandse Defensie Academie aan de slag als programmaleiders. Binnen dit programma zullen vier promovendi, een postdoc en een onderzoeker de volgende vijf deelprojecten uitvoeren:
- Waardenconflicten in verandering. In een organisatiecontext waarin waarden als discipline, loyaliteit en gehardheid centraal staan, kunnen sociale veiligheid, speaking up en het tonen van kwetsbaarheid als bedreiging worden ervaren voor operationele effectiviteit. Dit project richt zich op het versterken van sociale veiligheid door dit waardenconflict expliciet te erkennen en bespreekbaar te maken. Dialoog is hier de sleutel: een proces waarin schijnbaar tegengestelde waarden – naast elkaar kunnen bestaan en gezamenlijk richting geven aan het versterken van de organisatie.
- Sociale veiligheid en moreel leiderschap: leidinggevenden ondersteunen bij het versterken van sociale veiligheid. Dit project verbreedt het repertoire aan mogelijke interventies en gaat na welke interventies leidinggevenden en teams in kunnen zetten om sociale veiligheid te versterken. Op basis hiervan worden meerdere interventies ontworpen en getest, waarbij er nadrukkelijk aandacht is voor de schaalbaarheid en toepasbaarheid binnen de verschillende contexten van Defensie.
- Effectmeting van trainingen sociale veiligheid voor leidinggevenden binnen de krijgsmacht. Wetenschappelijk onderzoek zal het effect meten van de trainingen op kennis, houding en gedrag van leidinggevenden en op de (ervaren) sociale veiligheid binnen hun teams.
- Restauratief reageren. Dit project bestaat uit twee delen. Het ene deel richt zich het ontwerpen en evalueren van manieren om als leidinggevende restauratief te reageren met het oog op het tijdig onderkennen en zo mogelijk keren van fenomenen als ‘operational drift’. Het tweede deel richt zich op het ontwikkelen, uittesten en evalueren van een restauratieve tool die kan worden gebruikt in een operationele setting. Het doel van het gehele project is om op individueel, team en organisatieniveau herstelgericht te werken om zo de fysieke en sociale veiligheid en de effectiviteit van de organisatie te vergroten. De onderzoeksmethodiek is gebaseerd op (action) ontwerpgericht onderzoek, waarin actie, reflectie en praktijkverbetering samengaan. Dit bevordert collectieve verantwoordelijkheid, maatwerk en directe impact via concrete interventies.
- Het ontwikkelen van film- en onderwijsmateriaal ter voorkoming van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Door middel van co-creatief actieonderzoek wordt materiaal ontwikkeld dat gebaseerd is op echte ervaringen, past bij de praktijk en uitnodigt tot reflectie en gesprek. Het doel is om een sociaal veilig werk- en leerklimaat te versterken door het faciliteren van open dialoog, het delen van perspectieven en het vergroten van het lerend vermogen van de organisatie.