Jurist Marin Coerts van de Vrije Universiteit Amsterdam onderzocht hoe verplichtingen bij vergunningen en concessies de balans kunnen bewaren in gereguleerde markten. Haar conclusie: uitvoeringsverplichtingen werken alleen als ze praktisch haalbaar én juridisch goed onderbouwd zijn.
‘Regels zijn nodig om consumenten te beschermen,’ zegt Coerts. ‘Maar ze moeten uitvoerbaar zijn voor bedrijven. Anders kunnen ze innovatie remmen en de marktwerking verstoren, terwijl te weinig regulering risico’s oplevert in sectoren zoals openbaar vervoer, energie en telecom.’ Coerts benadrukt dat maatwerk en afstemming met de markt essentieel zijn voor betere regelgeving. ‘Regelgeving is nooit een doel op zich,’ legt ze uit. ‘Het gaat erom dat publieke belangen daadwerkelijk beschermd worden.’
Balanceren tussen regels en vrije marktwerking
Een concreet voorbeeld komt uit het openbaar vervoer per spoor. Wanneer uitvoeringsverplichtingen als concessievoorschriften niet aansluiten op de praktijk, kan dit negatieve gevolgen hebben voor de dienstregeling en de service aan reizigers. Stem je de verplichtingen af op wat vervoerders praktisch kunnen realiseren, dan kan de markt juist bijdragen aan betrouwbaarder en klantgerichter vervoer. Coerts laat zien dat deze inzichten ook toepasbaar zijn in sectoren zoals energie en telecom.
De bevindingen bieden beleidsmakers, toezichthouders en marktpartijen handvatten voor regelgeving die publieke belangen beschermt én tegelijkertijd de marktwerking versterkt. ‘Juist nu er zoveel discussie is over de rol van de overheid in de economie, kunnen deze inzichten helpen om keuzes beter te onderbouwen,’ aldus Coerts.
Onderzoek met impact
Coerts combineerde juridische analyse met empirisch onderzoek. Drie casestudies in samenwerking met overheden en bedrijven én een veilingexperiment, laten zien hoe uitvoeringsverplichtingen het marktgedrag beïnvloeden. Daarmee levert het onderzoek zowel theoretische als praktische inzichten op.
Het onderzoek sluit aan bij actuele debatten over marktregulering, bijvoorbeeld in de energiesector en bij de toekomst van het openbaar vervoer. De resultaten bieden concrete richtlijnen voor een effectievere inzet van uitvoeringsverplichtingen, met oog voor publieke belangen én een gezonde markt.
Coerts promoveert op 8 oktober op dit onderzoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam.