Juist daarom hebben klimatologen Paolo Scussolini en Niels de Winter een NWO M2-beurs ontvangen voor een vernieuwend onderzoeksproject dat nieuwe inzichten moet opleveren in de impact van klimaatverandering op extreem weer in Europa.
In het project PAST richten de onderzoekers zich op een natuurlijke ‘proeftuin’ uit het verleden: het Laatste Interglaciaal, ook wel het Eemien genoemd, zo’n 127.000 tot 118.000 jaar geleden. In die periode was het Europese klimaat tot drie graden warmer dan nu, vergelijkbaar met scenario’s waar onze samenleving mogelijk op afstevent. Door te bestuderen hoe stormen zich toen gedroegen, hopen de onderzoekers beter te begrijpen wat ons in de toekomst te wachten staat.
Reconstructie op weerschaal
Een belangrijke doorbraak van het project is dat stormen voor het eerst op weerschaal worden gereconstrueerd in een warm klimaat uit het verre verleden. Dat gebeurt aan de hand van schelpen van weekdieren zoals kokkels en mosselen. Deze schelpen leggen, net als jaarringen in bomen, gedetailleerde informatie vast over hun leefomgeving. Door subtiele chemische ‘vingerafdrukken’ in de schelpen te analyseren, kunnen de onderzoekers extreme gebeurtenissen zoals zware stormen identificeren.
Daarnaast voeren Scussolini en De Winter zeer gedetailleerde klimaatmodellen uit die het klimaat van het Eemien simuleren, inclusief stormen en cyclonen. Door deze modelsimulaties te combineren met de geologische gegevens uit de schelpen ontstaat een unieke toets: Kunnen we met een combinatie van modellen en schelp-metingen een betrouwbaar begrip ontwikkelen van hoe stormen zich gedragen in een warmer klimaat, in het verleden en mogelijk ook in de toekomst? Komen de modellen overeen met wat er daadwerkelijk in het verleden gebeurde? Waar dat niet zo is, kunnen de modellen worden verbeterd.
“De kracht van het project, en het aspect wat het meest gewaardeerd werd door de projectbeoordelaars, is de hechte samenwerking tussen onderzoekers van het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM) en de afdeling Aardwetenschappen. De combinatie van hoge resolutie modelsimulaties van het IVM met innovatieve klimaatreconstructies in de labs van Aardwetenschappen onderstreept het belang van informatie uit het (diepe) geologisch verleden voor ons begrip van de aarde en het klimaat van nu en de toekomst. Het project komt dan ook op een cruciaal moment na het besluit van de VU om de bachelor Aardwetenschappen, met haar unieke geologische expertise, te blijven aanbieden,” aldus De Winter.
Beter begrip van stormactiviteit
De impact van dit onderzoek reikt verder dan het verleden alleen. Door beter te begrijpen hoe stormactiviteit reageert op hogere temperaturen, kunnen klimaatmodellen betrouwbaarder voorspellen hoe vaak en hoe heftig stormen in de toekomst boven West-Europa zullen voorkomen. Dat is cruciale kennis voor beleidsmakers, waterbeheerders en de samenleving als geheel.
Met PAST ontwikkelen De Winter en Scussolini niet alleen nieuwe inzichten, maar ook een geheel nieuwe aanpak om extreem weer in een opwarmende wereld te bestuderen. Daarmee levert het project een belangrijke bijdrage aan ons vermogen om ons voor te bereiden op de gevolgen van klimaatverandering.