Nu de donkere dagen voor Sinterklaas en Kerst aanbreken, neemt de druk op winkelmedewerkers traditiegetrouw toe. Er zijn meer diefstallen én meer incidenten met intimidatie, agressie en soms geweld. “Het is schrijnend. Deze mensen vervullen sleutelrollen in de samenleving. We zijn allemaal van hen afhankelijk, en toch kunnen we hun veiligheid op het werk niet garanderen,” zegt Lindegaard, die sinds september aan de Vrije Universiteit Amsterdam is verbonden als hoogleraar sociologie.
Bodycambeelden uit de praktijk
Hoe kan het dat Nederland al sinds 2015 bovenaan de Europese ranglijst staat als het gaat om agressie tegen werkenden? En belangrijker: wat werkt in de praktijk om dit terug te dringen? Lindegaard leidt een onderzoekconsortium dat hier de komende zeven jaar intensief onderzoek naar doet. Onder de titel De-Escalating Aggressive Encounters between Frontline Workers and Citizens richten de onderzoekers zich op agressie tussen burgers en werknemers in de handhaving, zorg, het openbaar vervoer en de dienstverlening.
Voor het eerst delen verschillende grote instellingen uit het werkveld, systematisch beelden met het onderzoeksteam. “Met deze beelden kunnen we incidenten seconde voor seconde analyseren,” zegt Lindegaard. “We kijken naar vragen als: wie doet wat, kijken mensen elkaar aan, raken ze elkaar aan? Aanrakingen hebben een grote betekenis. We zien bijvoorbeeld dat wanneer de vluchtroute van iemand wordt beperkt – in een winkel of in het ov – situaties veel vaker escaleren.” Door dit soort patronen in kaart te brengen, wil het team laten zien welke gedragingen juist wél helpen als een situatie dreigt te ontsporen. Die kennis moet hulp- en dienstverleners concrete handvatten bieden om agressie in de toekomst te voorkomen of tijdig te de-escaleren.
Videobeelden als rode draad
Lindegaard doet al zestien jaar criminologisch onderzoek. Centraal staat daarbij de vraag hoe alledaagse interacties in de openbare ruimte kunnen ontaarden in geweld, en onder welke omstandigheden dat níet gebeurt. De analyse van videobeelden loopt als een rode draad door haar werk.
Hoewel dit onderzoeksproject over vier weken officieel van start gaat, heeft ze in het vooronderzoek al de eerste beelden gezien. “In eerste instantie dacht ik: is het nou echt zo erg? Maar nu ik er langer mee bezig ben, zelf ook heb meegelopen en zie wat er gebeurt, heb ik die houding niet meer. Nu denk ik iedere keer: wat bizar. Hoezo gebeurt dit? En hoe kunnen we dit de-escaleren?”
Lindegaard vertelt over haar onderzoek in de documentaireserie Nederland agressieland van het tv-programma Zembla. De uitzendingen verschijnen de komende weken ook op YouTube. Op de site van NWO vind je aanvullende infomatie over dit onderzoeksproject.