Het gebruik van landbouwplastic kan een schadelijk effect hebben op het bodemleven, doordat er microplastics achterblijven. Dat blijkt uit onderzoek van ecotoxicoloog Sam van Loon.
Er wordt steeds meer landbouwplastic gebruikt, bijvoorbeeld mulchfolie, om de bodem af te dekken en daarmee het gebruik van bestrijdingsmiddelen, water en meststoffen te verminderen. Inmiddels wordt er elk jaar wereldwijd genoeg mulchfolie gebruikt om heel Nederland tien keer te bedekken. Een deel van deze plastics blijven in de bodem achter en valt in de bodem uit elkaar tot microplastics. Deze deeltjes zijn tussen de 5 millimeter en één duizendste van een millimeter groot. Van Loon onderzocht wat de schadelijke effecten van microplastics zijn op het bodemleven.
Springstaarten
Uit zijn onderzoek blijkt dat microplastics weinig giftig zijn voor sommige bodemdieren, zoals springstaarten, zelfs bij langdurige blootstelling aan hoge concentraties. Maar microplastics lijken wel schadelijk te zijn voor het bredere bodemleven. Bij hoge concentraties zijn er effecten te zien op de zuurgraad, watervasthoudend vermogen en dichtheid van de bodem. Van Loon en zijn mede-onderzoekers zien veranderingen in de microbiële soortsamenstelling en activiteit. Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat er bij lage concentraties microplastics al schadelijke effecten op planten zijn. Ook zien de onderzoekers verschuivingen in hoe het ecosysteem zich als geheel gedraagt. Deze effecten worden gezien bij hoeveelheden microplastics die momenteel al worden gemeten in landbouwgronden in Europa.
Direct risico voor bodemleven
De concentraties waarbij Van Loon en zijn mede-onderzoekers effecten van microplastics op het bodemleven en bodemeigenschappen vonden, worden momenteel al gemeten in landbouwgronden in Europa. Dit betekent dat er een direct risico is voor het bodemleven en daarmee voor de productiviteit van deze landbouwgrond. Dit risico wordt mogelijk nog beïnvloed doordat de bodem ook andere giftige stoffen kan bevatten, zoals bestrijdingsmiddelen en PFAS. In dit onderzoek is vastgesteld dat microplastics ook invloed kunnen hebben op de giftigheid van die stoffen.
Laboratorium
Voor zijn onderzoek voerde Van Loon experimenten uit in het laboratorium, waarbij hij springstaarten, kleine insectachtige bodemdiertjes, blootstelde aan microplastics in een natuurlijke grond. Dit deed hij bij verschillende concentraties microplastics, met verschillende soorten springstaarten en met korte- en langetermijnblootstelling. Hierbij keek hij naar overleving en voortplanting van de springstaarten. Daarnaast deed hij tests met gesimuleerde ecosystemen, waarbij niet alleen springstaarten, maar ook regenwormen en planten werden blootgesteld aan microplastics.
Van Loon verdedigt zijn proefschrift op 10 december.