“Weten is niet iets wat we alleen doen,” zegt Cabral, wiens onderzoek laat zien dat het behoren tot epistemische gemeenschappen- groepen waarin mensen kennis delen en beoordelen - invloed heeft op hoe we overtuigingen vormen en rechtvaardigen. “We stellen ons kennis meestal voor als iets individueels,” legt hij uit. “Maar bijna alles wat we weten, komt van anderen: leraren, wetenschappers, journalisten, vrienden. Mijn belangrijkste conclusie is dat ergens bijhoren niet slechts een sociaal feit is; het is een onderdeel van wat kennis mogelijk maakt. Gezonde gemeenschappen versterken ons vermogen om goed te denken, terwijl ongezonde gemeenschappen ons wereldbeeld kunnen vervormen.”
Gedeelde verantwoordelijkheid
Hij vervolgt: “Kennis op deze manier begrijpen helpt te verklaren waarom vertrouwen, samenwerking en gedeelde verantwoordelijkheid essentieel zijn voor een gezonde publieke sfeer en waarom het afbrokkelen van die banden vaak leidt tot verwarring en desinformatie.”
Herstel vertrouwen
Cabral stelt dat in een tijd van desinformatie en verdeeldheid het probleem niet alleen om feiten draait, maar ook om 'ergens bijhoren'. “Mensen vertrouwen informatie die afkomstig is van de groepen waarmee ze zich identificeren,” zegt hij. Volgens hem kunnen onderwijzers, journalisten en beleidsmakers het vertrouwen herstellen door leer- en werkomgevingen te creëren waarin samenwerking en intellectuele verantwoordelijkheid centraal staan. “Scholen en universiteiten kunnen studenten bijvoorbeeld leren hoe ze kunnen behoren tot gemeenschappen die waarheid en begrip waarderen.”
Het democratisch leven versterken
Dergelijke stappen kunnen onmiddellijk worden gezet via onderwijsprogramma’s en publieke communicatie-initiatieven. “Op de lange termijn,” besluit Cabral, “kan dit perspectief het democratisch leven versterken door samenlevingen te helpen gemeenschappen in stand te houden waarin kennis en waarheid belangrijker zijn dan groepsloyaliteit.”
Illustratie
Georges Seurat, Un dimanche après-midi à l’Île de la Grande Jatte (1884–1886).
Art Institute of Chicago. Publiek domein / CC0 1.0. Bron: Art Institute of Chicago