Politicoloog Juliana Chueri heeft van de Europese Onderzoeksraad (ERC) een starting grant ontvangen. Haar onderzoek richt zich op de vraag hoe kunstmatige intelligentie (AI) de arbeidsmarkt verandert en welke gevolgen dit heeft voor de welvaartstaat. “Het staat buiten kijf dat we een periode van grote ontwrichting tegemoet gaan."
AI ontwikkelt zich in een adembenemend tempo. Van de creatieve sector tot softwareontwikkeling: steeds vaker wordt werk door AI uitgevoerd. Recente onderzoeken tonen aan dat bijna één op de drie werknemers in OESO-landen vreest binnen vijf jaar zijn of haar baan te verliezen aan AI. “Die angsten zijn niet ongegrond,” zegt Chueri. “En overheden zijn onvoldoende voorbereid op de omvang van de verstoringen die AI kan veroorzaken op de arbeidsmarkt.”
Haar door de ERC gefinancierde project is de eerste systematische studie naar de politiek van de welvaartsstaat in het AI-tijdperk. Het onderzoekt hoe automatisering de publieke steun voor bescherming hervormt, welke vormen van zekerheid werknemers vragen, en hoe politieke partijen, vakbonden en sociale bewegingen daarop reageren. Het project onderzoekt welke richtingen samenlevingen inslaan: houden ze vast aan het huidige stelsel, bouwen ze juist sociale bescherming af, of bedenken ze hele nieuwe vormen van zekerheid?
“De geschiedenis van de welvaartsstaat is een geschiedenis van heruitvinding,” merkt Chueri op. “Momenten van ontwrichting zoals industrialisatie, economische crises en de globalisering, hebben samenlevingen steeds gedwongen opnieuw na te denken over hoe zekerheid en solidariteit georganiseerd moeten worden. AI zou wel eens het volgende grote keerpunt kunnen zijn.”
Met €1,5 miljoen aan ERC-financiering zal Chueri deze dynamieken in OESO-landen volgen, met behulp van enquêtes, computationele methoden en longitudinale analyses. Het project laat niet alleen zien hoe samenlevingen reageren op AI, maar ook welke toekomsten vandaag worden verbeeld en bevochten. “AI dicteert onze toekomst niet,” benadrukt Chueri. “De gevolgen hangen af van politieke keuzes. De toekomstvisies waar vandaag over wordt gestreden, bepalen de richting die onze samenlevingen morgen zullen inslaan.”