Van de zestiende tot de negentiende eeuw verscheepten Europese slavenhandelaren onder dwang en met veel geweld ruim 12,5 miljoen mannen, vrouwen en kinderen van de kust van West-Afrika naar Noord- en Zuid-Amerika. Wie investeerden in deze slavenhandel, in Europa en daarbuiten? Hoe beïnvloedden zij de Europese economie, politiek en cultuur? Historicus Pepijn Brandon ontvangt samen met drie andere onderzoekers van de European Research Council (ERC) een Synergy Grant om deze vragen binnen te onderzoeken in het project TASTADE (The Trans-Atlantic Slave Trade and the Development of Europe).
De plaats van de slavenhandel in de Europese geschiedenis is in het verleden vaak als marginaal afgedaan. Door tienduizenden investeerders en hun connecties in kaart te brengen verwachten de onderzoekers dit beeld te gaan veranderen. “Er is vooral onderzoek gedaan naar hoe de slavenhandel samenlevingen vormde in West-Afrika en Noord- en Zuid-Amerika”, zegt Brandon. “Voor Europa lag de nadruk op de bedrijven en handelaren die de slavenhandel organiseerden, hun winsten en verliezen. In dit project verzamelen we alle beschikbare informatie over de mannen en vrouwen in heel Europa en in Europese koloniën die investeerden in de slavenhandel, en hun connecties binnen de staat, handelsgemeenschappen, filantropische instellingen en de kerk. De beschikbaarheid van grote hoeveelheden data kan ons beeld over de invloed van de slavenhandel op Europese samenlevingen fundamenteel kantelen.”
Trans-Atlantic Slave Trade and the Development of Europe project
Samen met William Pettigrew (University of Lancaster), Silvia Marzagalli (Université Côte d'Azur, Nice) en Leonardo Marques (Universidade Federal Fluminense, Rio de Janeiro) zal Pepijn Brandon leiding geven aan het project TASTADE (The Trans-Atlantic Slave Trade and the Development of Europe). Een groot team van junior onderzoekers, promovendi, postdoctorale onderzoekers en data specialisten zal binnen dit zes jaar durende project gegevens over investeerders in de slavenhandel verzamelen, internationaal vergelijkbaar maken en analyseren.
De vier hoofdaanvragers zijn elk experts over de geschiedenis van de slavenhandel, maar combineren specialismen over verschillende regio’s, periodes, soorten historische bronnen en benaderingen. Daardoor zijn zij in staat archiefwerk te coördineren in een groot aantal talen en nationale contexten. Een van de grote vernieuwingen in hun benadering is dat zij zich niet speciaal richten op de Nederlandse, Engelse, Franse, Spaanse of Portugese slavenhandel, maar op de transnationale netwerken die investeerders in alle delen van Europa met elkaar verbonden.
Ongeveer 2,5 miljoen euro van het totaalbedrag van 10 miljoen euro gaat naar onderzoek aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Zo'n 1,8 miljoen euro gaat naar het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG), waar onder andere de digitale infrastructuur van het onderzoek gehuisvest zal zijn.