De oorspronkelijke teksten van Plato zijn verloren gegaan en vergeleverde handschriften vertonen onderlinge verschillen. Systematisch onderzoek naar de dialoog Euthydemus door classicus Joachim Kraaij laat zien welke handschriften het meest betrouwbaar zijn. Daarmee is de weg vrijgemaakt voor een nauwkeuriger reconstructie van Plato’s woorden.
Kraaij: ”Plato is een van de bekendste Westerse filosofen, maar wat hij precies heeft geschreven, is onzeker. Zijn teksten zijn geschreven vóór de uitvinding van de boekdrukkunst en Plato’s handgeschreven originelen zijn verloren gegaan. De nog bestaande kopieën zijn veel later gemaakt en verschillen sterk van elkaar, omdat er tijdens het kopiëren fouten zijn gemaakt.”
Handschriftenstamboom
Om een betrouwbare reconstructie van Plato’s oorspronkelijke tekst te maken heeft Kraaij alle bewaard gebleven handschriften en de eerste gedrukte edities van Plato’s dialoog Euthydemus bestudeerd en met elkaar vergeleken. “De resultaten van die vergelijking heb ik verwerkt in een handschriftenstamboom, waarin in één oogopslag te zien is welke handschriften van elkaar zijn gekopieerd en welke niet. De handschriften die geen kopie van andere, bewaard gebleven handschriften bleken, zijn de belangrijkste handschriften, omdat ze de oudste fase van de tekst hebben bewaard,” aldus Kraaij.
Oorspronkelijke tekst
Kraaij vervolgt: “Voor de Euthydemus waren dit drie handschriften. Op basis hiervan heb ik voor een aantal passages gereconstrueerd wat de oorspronkelijke tekst van Plato waarschijnlijk is geweest, door gebruik te maken van traditionele filologische methoden en nieuwe taal- en letterkundige inzichten. Ook werpt mijn onderzoek licht op de vraag hoe het werk door de eeuwen heen is gelezen, geïnterpreteerd en bestudeerd. ”
Cruciale stap
Het onderzoek maakt duidelijk hoe de overgeleverde handschriften van Plato’s Euthydemus zich tot elkaar verhouden. Kraaij: “Dit vormt een cruciale stap in de reconstructie van de oorspronkelijke tekst, aangezien onderzoekers zich daarvoor vooral baseren op de meest primaire bronnen. Omdat elke uitgave of vertaling van Plato's werk uiteindelijk steunt op zulke tekstreconstructies, vormt dit onderzoek een noodzakelijke basis voor alle verdere studie van de Atheense filosoof, en voor een breder begrip van de teksttraditie én van Plato’s plaats in de Europese intellectuele geschiedenis.”