Biofysicus Janni Harju heeft de Thesis Award 2025 gewonnen voor haar proefschrift "Top-down and back up Modeling chromosome organization". De prijs werd uitgereikt door de Society for Bio Physics and Biomedical Engineering (BIOPM).
De prijs werd aan haar gepresenteerd tijdens de Biophysics Conference 2025 van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Harju gaf daar een presentatie en een korte pitch.
Chromosomen organiseren
Voordat een cel zich kan splitsen, moet zij haar verdubbelde chromosomen verdelen binnen een heel dichtbevolkte moleculaire omgeving. Als dit proces van chromosoomsegregatie faalt, kan celdeling mislukken of kan er DNA bekneld raken in de nieuwgevormde celwand. In haar proefschrift, beschrijft Harju hoe cellen hun chromosomen organiseren om dit essentiële segregatieproces te faciliteren.
Ze heeft theoretisch onderzocht hoe bacteriële cellen een actief proces van lusvorming gebruiken om hun chromosomen op grote schaal te organiseren. Net als menselijke cellen bevatten bacteriën eiwitmachientjes die lussen maken: deze hechten zich aan het DNA en trekken actief een lus naar binnen. Harju heeft laten zien dat bacteriën, door te regelen waar deze eiwitmachientjes op het DNA starten of stoppen, hun chromosomen zo ordenen dat die makkelijker uit elkaar gehaald kunnen worden bij de celdeling.
Medische behandelingen en biotechnologische toepassingen
Inzicht in fundamentele biologische processen kan ons helpen om innovatieve medische behandelingen en biotechnologische toepassingen te ontwikkelen. Als we beter begrijpen hoe bacteriën hun chromosomen verdelen, kunnen we misschien dat proces doelgericht verstoren bij infecties, bij voorbeeld met antibiotica. Aan de andere kant proberen onderzoekers, ook in Nederland, kunstmatige cellen te bouwen. Het onderzoek kan bijdragen aan het ontwerpen van mechanismen voor DNA-segregatie in zulke synthetische systemen.