Vandaag hield Guno Jones zijn oratie als eerste hoogleraar op de Anton de Kom-leerstoel aan de Vrije Universiteit Amsterdam. In de rede getiteld “Wil de echte wereldburger opstaan?” belichtte Jones de complexe geschiedenis van kolonialisme en slavernij en hun doorwerking in de moderne samenleving.
Jones benadrukt dat de geschiedenis van kolonialisme en slavernij geen statisch gegeven is, maar een dynamisch strijdtoneel van uiteenlopende perspectieven. Deze perspectieven worden beïnvloed door tijd, context en politieke oriëntatie. Jones haalde inspiratie uit het werk van Anton de Kom, die in de koloniale Surinaams-Nederlandse relatie het antikoloniale en antikapitalistische vrijheidsstreven centraal stelde.
Volgens Jones heeft het doorbreken van de stilte rondom kolonialisme en slavernij aan het eind van de twintigste eeuw in Nederland een debat ontketend over burgerschap, nationale identiteit en het gevoel van belonging. In de huidige Surinaamse samenleving komen deze thema's terug in discussies over herstelbetalingen en grondenrechten. In de Caraïbische delen van het Koninkrijk der Nederlanden speelt de staatkundige ongelijkheid eveneens een belangrijke rol. Het transnationale karakter van deze probleemvelden blijkt uit het debat over de impact van het visumbeleid op het familieleven tussen Suriname en Nederland na de excuses van de Nederlandse regering.
Over de Anton de Kom-leerstoel aan de VU
Het College van Bestuur van VU Amsterdam benoemde Guno Jones afgelopen 1 december tot hoogleraar op de ‘Anton de Kom-leerstoel Geschiedenis van kolonialisme en slavernij en hun hedendaagse sociale, culturele en juridische doorwerking’. De leerstoel, gefinancierd door het ministerie van Buitenlandse Zaken en ingesteld in samenspraak met de Anton de Kom Stichting en de Anton de Kom Universiteit van Suriname (AdeKUS), richt zich op de historische verwerking van het Nederlandse slavernijverleden en is een gebaar van de Nederlandse regering voor eerherstel van Anton de Kom. Voortbouwend op het gedachtegoed van De Kom, slaat de leerstoel een brug tussen Nederland en Suriname en tussen Geesteswetenschappen en Rechtswetenschappen. VU Amsterdam hecht groot belang aan deze leerstoel, die het koloniale verleden in brede zin betrekt bij het bestuderen van maatschappelijke vraagstukken in het verleden en het heden.
Foto Anton de Kom: Gustave Adolph Rheingans, publiek domein, via Wikimedia Commons