Onderwijs Onderzoek Actueel Over de VU EN
Login als
Studiekiezer Student Medewerker
Bachelor Master VU voor Professionals
HOVO Amsterdam VU-NT2 VU Amsterdam Summer School Honoursprogramma Universitaire lerarenopleiding
Promoveren aan de VU Uitgelicht onderzoek Prijzen en onderscheidingen
Onderzoeksinstituten Onze wetenschappers Research Impact Support Portal Impact maken
Nieuws Agenda Waarden van AI en big data
Israël en Palestijnse gebieden Vrouwen aan de top Cultuur op de campus
Praktische informatie VU en innovatiedistrict Zuidas Missie en Kernwaarden
Organisatie Samenwerking Alumni Universiteitsbibliotheek Werken bij de VU
Sorry! The information you are looking for is only available in Dutch.
Deze opleiding is opgeslagen in Mijn Studiekeuze.
Er is iets fout gegaan bij het uitvoeren van het verzoek.
Er is iets fout gegaan bij het uitvoeren van het verzoek.

Van mijnwerkers naar energietransitie: de antropologie van grondstoffen

Delen
21 september 2023
De basis voor alle consumptie en infrastructuur ligt in de mijnbouw. Toenemende schaarste van minerale grondstoffen zorgt voor onrust en geopolitieke spanningen. En wat doen we als oplossingen voor de klimaatcrisis grondstoffen vragen waarvan de winning bijdraagt aan ontbossing en verdroging? Antropoloog Marjo de Theije onderzoekt kleinschalige mijnbouw en de keten van grondstofwinning tot commercialisering ervan, grondstoftekorten en mondiale ongelijkheid. Op 6 oktober zal zij haar oratie uitspreken als hoogleraar Anthropology of Resources, Grondstof Antropologie.

Het belang van grondstoffen en de dreigende schaarste leidt bij Europese beleidsmakers tot het uitroepen van ‘kritieke grondstoffen’ en ontwerpen van ‘grondstofstrategieën’. Maar de extractie van de mineralen die nodig zijn om de klimaatcrisis te beperken, heeft in grote delen van de wereld ontbossing en verdroging tot gevolg die klimaatverandering juist versterken. Mijnarbeiders worden slecht betaald en werken in ongezonde omstandigheden, terwijl mijnbouwbedrijven grote winsten maken. Kleine mijnbouwers blijven zonder rechten en daardoor ook ver van eerlijke prijzen voor hun productie.

De Theije heeft jarenlang antropologisch onderzoek gedaan naar goudwinning in onder andere Suriname en Brazilië. Ze leefde daar samen met de kleinschalige mijnwerkers, die met handgereedschappen grondstoffen zoals goud uit de grond halen. Maar de term kleinschalig betekent niet dat het weinig mensen betreft. De Theije: “Wereldwijd is de kleinschalige mijnbouw een groot fenomeen. Veel grondstoffen worden op deze manier gewonnen.”

Door de jaren heen heeft ze technologische ontwikkelingen elkaar zien opvolgen met schaalvergroting tot gevolg. De kleinschalige sector is voornamelijk informeel en valt buiten juridische kaders. Grootschalige mijnbouwbedrijven worden vaak beschermd door nationale overheden en wetgeving. De Theije onderzoekt onder meer hoe de grote mijnbouwbedrijven de kleine werkers wegdrijven, en wat de gevolgen daarvan zijn.

De Theije heeft de aandacht voor grondstoffen en tekorten de afgelopen jaren zien groeien. “Het is een actueel onderwerp door klimaatverandering, de energietransitie en de geopolitieke consequenties die het met zich meebrengt als je grondstoffen van ver moet halen.” Maar De Theije ziet ook dat er te weinig aandacht blijft voor de effecten op de lokale bewoners. “Wij willen verduurzamen, maar wat gebeurt er op de plaatsen waar de grondstoffen die nodig zijn voor bijvoorbeeld batterijen vandaan komen? Het winnen van die grondstoffen leidt tot humanitaire problemen en milieuschade.”

In haar werk kijkt De Theije naar alle fases van de zogeheten waardeketen. “Kijk naar de sociale positie van de mijnwerkers, maar ook naar de koper in Amsterdam.” De studie van grondstof is voor een antropoloog niet alleen de studie van het zoeken en vinden van het onbewerkte materiaal maar ook de verhandeling en de commercialisering. Alle schakels kennen onrechtvaardigheid en kwetsbaarheid. “Grondstoffen blijven nodig, we moeten samen en vanuit alle disciplines kijken hoe we de winning daarvan kunnen aanpakken zodat het in alle fases ook eerlijk en duurzaam is.”

De oratie van Marjo de Theije vindt plaats op 6 oktober van 6 oktober van 15:45 tot 16:45 uur in de Aula van VU Amsterdam. De oratie is ook online te volgen.

Direct naar

Homepage Cultuur op de campus Sportcentrum VU Dashboard

Studie

Academische jaarkalender Studiegids Rooster Canvas

Uitgelicht

Doneer aan het VUfonds VU Magazine Ad Valvas Digitale toegankelijkheid

Over de VU

Contact en route Werken bij de VU Faculteiten Diensten
Privacy Disclaimer Veiligheid Webcolofon Cookies Webarchief

Copyright © 2025 - Vrije Universiteit Amsterdam