Sorry! The information you are looking for is only available in Dutch.
Deze opleiding is bewaard in Mijn studiekeuze.
Deze opleiding kan niet bewaard worden.
Je bent nog niet ingelogd in Mijn studiekeuze. Log in of maak een account aan om jouw opleidingen op te slaan.
Er gaat iets mis, probeer het later nog een keer.

Masterstudenten onderzoeken Joodse complottheorieën op Reddit

21 oktober 2021
Van de moord op Julius Caesar tot het domineren van de wereldpolitiek in de 21ste eeuw: door de eeuwen heen zijn bij tal van complottheorieën Joden de zondebok. Tijdens de onderzoeksmaster Societal Resilience onderzochten studenten Charlotte Hagenaars en Sarah Sramota Joodse complottheorieën op online forum Reddit.

Onzekere maatschappelijke omstandigheden zorgen altijd voor een toename in complottheorieën. Dat zien we ook tijdens de coronacrisis. Joden worden regelmatig als zondebok aangewezen in tal van deze theorieën. Door de opkomst van digitale communicatiemiddelen verspreiden deze verhalen makkelijker over de hele wereld. Maar het is ook makkelijker om ze in kaart te brengen. 

Daarom besloten studenten van de onderzoeksmaster Societal Resilience Sarah Sramota en Charlotte Hagenaars een grote dataset van reacties op de website Reddit kwantitatief en kwalitatief te onderzoeken met de vraag: hoe ziet het Joodse samenzweringsdiscours op de r/conspiracy subreddit eruit? Met dit onderzoek willen de masterstudenten inzicht krijgen in de verschillende associaties die complotdenkers hebben met Joden, te begrijpen waar deze associaties vandaan komen en ze te categoriseren in onderling samenhangende thema's.  

Dit onderzoek maakt gebruik van gegevens van het online sociaal platform Reddit. Reddit biedt gebruikers de mogelijkheid om lid te worden van zogenaamde subreddits; pagina’s gewijd aan een bepaald onderwerp. Voor dit onderzoek zijn gegevens gebruikt van de subreddit r/Conspiracy, waar gebruikers discussiëren over complottheorieën. 

Allerlei complotten passeren daar de revue, vertellen de studenten. “Er zijn een aantal bekende complottheorieën, bijvoorbeeld dat de aanslagen op 11 september 2001 een 'inside job' zouden zijn. Dan denk je misschien: daar houdt het op, maar dat was pas het begin. We lazen complotten over satanisten die kinderen zouden offeren,” vertelt Sarah. “Ik vond het zorgwekkend om te lezen hoe ver mensen gaan in het bedenken van alternatieve realiteiten.”

Vijf thema's
Voor de kwantitatieve analyse gebruikten Charlotte en Sarah een dataset van alle 29.777 reacties van ten minste 7.329 gebruikers geplaatst op r/Conspiracy in 2019, met daarin de term jew (Jew, Jews, Jewish, Jewness etc.). Daarna voerden ze een kwalitatieve inhoudsanalyse uit op een reeks reacties in deze discussies. Uit deze analyses kwam naar voren dat het discours rond Joden een uiteenlopende reeks thema's bevatte, vertelt Sarah. “Aan de ene kant gaat het over de etnische achtergrond van Joden, aan de andere kant over het geloof.”

Uit de analyses kwamen 19 thema's naar voren rond het Joodse complotdiscours. Deze thema's zijn weer onder te brengen in vijf overkoepelende thema’s: de identiteit van Joden, Joodse controle over instellingen, Joodse allianties met andere actoren op het wereldtoneel, het slachtofferschap van Joden en tot slot twijfel en vragen stellen. Onder dat laatste thema valt bijvoorbeeld het ontkennen van de Holocaust, maar ook vragen stellen bij complotten. 

Bubbel
Verder zagen de studenten een terugkerend patroon in de scores (de som van likes en dislikes die direct onder een reactie worden getoond): commentaren die een samenzweringsclaim ondersteunen lijken meer positieve scores te krijgen dan commentaren die het verhaal in twijfel trekken of er tegenin gaan. 

Omdat het algoritme van Reddit commentaren sorteert op basis van hun score, krijgen bezoekers van de pagina eerst samenzweerderige reacties te zien; commentaren met de laagste score verdwijnen onderaan de pagina. Hierdoor worden gebruikers vooral bevestigd in hun eigen overtuiging en niet uitgedaagd anders na te denken. “Daardoor lees je alleen nog maar over mensen die het eens zijn met jouw complot,” legt Sarah uit. Charlotte: “Je komt vooral op deze subreddit terecht als je al geïnteresseerd bent in complotten, anders kom je niet snel op zo’n pagina terecht. En mensen die complotten aantrekken gaan minder snel reacties downvoten die deze ideeën bevestigen.”

Wat hebben de masterstudenten geleerd van dit onderzoek, en kan er iets aan het verspreiden van deze complottheorieën worden gedaan? Charlotte: “Deze mensen worden vaak weggezet als complotgekkies en er wordt niet gekeken naar wat er achter deze theorieën zit. Het is goed als we meer bewust zijn van wat er speelt in deze kringen en hoe we beter naar deze mensen kunnen communiceren om dit soort bubbels en complotten te voorkomen.”

Sarah: “Dit is een groot platform en al deze verhalen zijn maar een paar muisklikken van je verwijderd. Je kan de meest uiteenlopende dingen vinden en door de mechanismes van sociale media en upvotes worden die bevestigd. Nu tijdens de coronacrisis zien we ook hoe makkelijk sommige complotten mainstream worden.”