BEGIN:VCALENDAR
VERSION:2.0
PRODID:-//Vrije Universiteit Amsterdam//NONSGML v1.0//EN
NAME:Promotie F.S. Dijkstra
METHOD:PUBLISH
BEGIN:VEVENT
DTSTART:20260211T114500
DTEND:20260211T131500
DTSTAMP:20260211T114500
UID:promotie-f-s-dijkstra@8F96275E-9F55-4B3F-A143-836282E12573
CREATED:20260924T235537
LOCATION:
SUMMARY:Promotie F.S. Dijkstra
X-ALT-DESC;FMTTYPE=text/html: Does one size fit al
l?
Samenwerken onder stress in de zorg vraagt om
maatwerk, geen standaardtraining
Zorgprofessi
onals moeten onder hoge druk vaak samenwerken met collega’s die ze
nauwelijks kennen. Toch is training in samenwerken onder stress nog z
elden structureel onderdeel van het zorgonderwijs. Uit het onderzoek
van onderwijs- en gezinswetenschapper Femke Dijkstra blijkt dat één
vast trainingsrecept niet werkt. Effectieve training vraagt om maatw
erk, waarin stress bewust en veilig wordt geïntegreerd.
Wanneer het écht telt, moet samenwerking vanzelf gaan
Op de spoedeisende hulp, tijdens een reanimatie of bij ac
ute verslechtering van een patiënt moeten artsen en verpleegkundigen
snel handelen. Teams wisselen voortdurend en de druk is hoog. Juist
dan is goede communicatie cruciaal voor patiëntveiligheid. Toch blij
kt uit onderzoek dat samenwerking onder stress vaak anders verloopt d
an in rustige omstandigheden – en dat het onderwijs hier nog onvold
oende op inspeelt. Dijkstra laat zien dat stress niet alleen invloed
heeft op technische vaardigheden, maar ook op hoe mensen luisteren, b
eslissingen nemen en met elkaar communiceren.
Leren van
politie en kerncentrales
Om beter te begrijpen wat te
ams nodig hebben onder druk, keek Dijkstra bewust verder dan de zorg.
Ze startte met een literatuurstudie naar sectoren waar werken onder
stress dagelijkse realiteit is, zoals bij de politie en in kerncentra
les. Deze inzichten combineerde ze met interviews met artsen en verpl
eegkundigen over hun ervaringen in acute situaties. Ook observeerde z
e zorgteams tijdens een reanimatiecompetitie en analyseerde ze hoe co
mmunicatie en leiderschap onder tijdsdruk vorm krijgen. Tot slot onde
rzocht ze hoe verpleegkundestudenten zelf aankijken tegen het leren s
amenwerken in stressvolle situaties.
Geen ‘one size f
its all’
Een belangrijke conclusie: zorgprofessional
s en studenten verschillen sterk in hoe zij stress ervaren en wat zij
nodig hebben om goed samen te werken. Waar de één leert door direc
t blootgesteld te worden aan realistische druk, heeft de ander meer b
ehoefte aan structuur, reflectie of geleidelijke opbouw. Dat maakt ee
n standaardtraining voor iedereen ineffectief.
Op basis van haa
r onderzoek ontwikkelde Dijkstra trainingsprincipes die opleiders hel
pen om onderwijs flexibeler en realistischer vorm te geven. Zo kunnen
studenten bijvoorbeeld oefenen in simulatietrainingen waarin zij ond
er tijdsdruk samenwerken met onbekende collega’s – veilig, maar w
el levensecht.
Direct toepasbaar in zorgopleidingen én
daarbuiten
De resultaten zijn relevant voor verpleegk
unde- en geneeskundeopleidingen, zorginstellingen en zorgprofessional
s. Op kleine schaal worden de inzichten al toegepast binnen Dijkstra�
��s eigen opleiding; bredere invoering is op korte termijn mogelijk.
Uiteindelijk profiteren ook patiënten: betere samenwerking onder str
ess verkleint de kans op fouten wanneer het erop aankomt. De ontwikke
lde principes zijn bovendien niet exclusief voor de zorg. Ook sectore
n als ambulancezorg, brandweer en politie kunnen ze gebruiken om team
s beter voor te bereiden op samenwerken onder druk.
Meer inform
atie over het proefschrift
DESCRIPTION: Does one size fit all? Samenwerken onder stre
ss in de zorg vraagt om maatwerk, geen standaardtraining
Zorgprofessionals moeten onder hoge druk vaak samenwerken me
t collega’s die ze nauwelijks kennen. Toch is training in samenwerk
en onder stress nog zelden structureel onderdeel van het zorgonderwij
s. Uit het onderzoek van onderwijs- en gezinswetenschapper Femke Dijk
stra blijkt dat één vast trainingsrecept niet werkt. Effectieve tra
ining vraagt om maatwerk, waarin stress bewust en veilig wordt geïnt
egreerd.Wanneer het écht telt, moet samenwerking va
nzelf gaanOp de spoedeisende hulp, tijdens een reanimatie of
bij acute verslechtering van een patiënt moeten artsen en verpleegk
undigen snel handelen. Teams wisselen voortdurend en de druk is hoog.
Juist dan is goede communicatie cruciaal voor patiëntveiligheid. To
ch blijkt uit onderzoek dat samenwerking onder stress vaak anders ver
loopt dan in rustige omstandigheden – en dat het onderwijs hier nog
onvoldoende op inspeelt. Dijkstra laat zien dat stress niet alleen i
nvloed heeft op technische vaardigheden, maar ook op hoe mensen luist
eren, beslissingen nemen en met elkaar communiceren.Leren van
politie en kerncentralesOm beter te begrijpen wat teams nod
ig hebben onder druk, keek Dijkstra bewust verder dan de zorg. Ze sta
rtte met een literatuurstudie naar sectoren waar werken onder stress
dagelijkse realiteit is, zoals bij de politie en in kerncentrales. De
ze inzichten combineerde ze met interviews met artsen en verpleegkund
igen over hun ervaringen in acute situaties. Ook observeerde ze zorgt
eams tijdens een reanimatiecompetitie en analyseerde ze hoe communica
tie en leiderschap onder tijdsdruk vorm krijgen. Tot slot onderzocht
ze hoe verpleegkundestudenten zelf aankijken tegen het leren samenwer
ken in stressvolle situaties.Geen ‘one size fits all’Een belangrijke conclusie: zorgprofessionals en studenten versch
illen sterk in hoe zij stress ervaren en wat zij nodig hebben om goed
samen te werken. Waar de één leert door direct blootgesteld te wor
den aan realistische druk, heeft de ander meer behoefte aan structuur
, reflectie of geleidelijke opbouw. Dat maakt een standaardtraining v
oor iedereen ineffectief.Op basis van haar onderzoek ontwikkelde Dijk
stra trainingsprincipes die opleiders helpen om onderwijs flexibeler
en realistischer vorm te geven. Zo kunnen studenten bijvoorbeeld oefe
nen in simulatietrainingen waarin zij onder tijdsdruk samenwerken met
onbekende collega’s – veilig, maar wel levensecht.Direct
toepasbaar in zorgopleidingen én daarbuitenDe resultaten z
ijn relevant voor verpleegkunde- en geneeskundeopleidingen, zorginste
llingen en zorgprofessionals. Op kleine schaal worden de inzichten al
toegepast binnen Dijkstra’s eigen opleiding; bredere invoering is
op korte termijn mogelijk. Uiteindelijk profiteren ook patiënten: be
tere samenwerking onder stress verkleint de kans op fouten wanneer he
t erop aankomt. De ontwikkelde principes zijn bovendien niet exclusie
f voor de zorg. Ook sectoren als ambulancezorg, brandweer en politie
kunnen ze gebruiken om teams beter voor te bereiden op samenwerken on
der druk.Meer informatie over het proefschrift
END:VEVENT
END:VCALENDAR