From Neurodevelopmen tal Models to Endocrine Disruption: Metabolomic Insights from In Vitr o and In Vivo Studies
Chemicus Sara Evangelista ri
chtte zich op de vraag hoe hormoonverstorende chemicaliën (EDC's) de
vroege hersenontwikkeling kunnen beïnvloeden en bijdragen aan cogni
tieve en gedragsproblemen op de lange termijn. De vroege levensfase i
s een kwetsbare periode waarin hormonen, neurotransmitters en lipiden
belangrijke neuro-ontwikkelingsprocessen sturen, waardoor deze syste
men potentiële doelwitten zijn voor chemische verstoring.
Om de onderliggende mechanismen beter te begrijpen, comb
ineerde Evangelista studies met ratten met humane corticale hersenorg
anoïden (CBO's), een opkomend model dat de vroege menselijke herseno
ntwikkeling nabootst. Het CBO-onderzoek bood een metabolisch en lipid
omisch referentiekader om te evalueren in hoeverre dit model de neuro
-ontwikkelingspaden weerspiegelt die relevant zijn voor toxiciteitste
sten. Parallel daaraan onderzocht ze hoe perinatale blootstelling aan
geselecteerde EDC's metabolische en hormonale paden in de zich ontwi
kkelende hippocampus van ratten verandert en of deze vroege veranderi
ngen verband houden met latere gedragsstoornissen. De overkoepelende
motivatie was om mechanistisch inzicht te genereren dat meer voorspel
lende en mensrelevante benaderingen voor de beoordeling van ontwikkel
ingsneurotoxiciteit ondersteunt.
Normale ontwikkeling
van hersenen kunnen verstoord worden
Het onderzoek toonde
aan dat bepaalde chemicaliën waaraan we dagelijks worden blootgeste
ld – bekend als hormoonverstorende stoffen (EDC's) – de normale o
ntwikkeling van de hersenen kunnen verstoren wanneer blootstelling ze
er vroeg in het leven plaatsvindt. Bij ratten ontdekte Evangelista da
t deze chemicaliën belangrijke moleculen in de zich ontwikkelende he
rsenen veranderden, zoals hormonen, vetten en neurotransmitters, die
allemaal nodig zijn voor een gezonde groei. Sommige van deze vroege v
eranderingen werden in verband gebracht met leer- en geheugenprobleme
n later in het leven, wat aantoont dat vroege verstoring blijvende ge
volgen kan hebben.
Veelbelovende laboratoriummodellen<
/strong>
Ook is er aangetoond dat van menselijke stamcellen afgele
ide hersenorganoïden ("mini-hersenen") metabolische kenmerken ontwik
kelen die vergelijkbaar zijn met die welke worden waargenomen in de v
roege ontwikkeling van de menselijke hersenen. Dit betekent dat ze ku
nnen dienen als veelbelovende laboratoriummodellen om te bestuderen h
oe chemicaliën de zich ontwikkelende hersenen kunnen beïnvloeden zo
nder uitsluitend afhankelijk te zijn van dierproeven. Over het algeme
en biedt mijn werk vroegtijdige waarschuwingssignalen en instrumenten
om chemicaliën die de hersenontwikkeling kunnen schaden beter te id
entificeren.
Meer informatie over het proefschrif t
DESCRIPTION: From Neurodevelopmental Models to Endocrine Disruption: M etabolomic Insights from In Vitro and In Vivo Studies Chemicu s Sara Evangelista richtte zich op de vraag hoe hormoonverstorende ch emicaliën (EDC's) de vroege hersenontwikkeling kunnen beïnvloeden e n bijdragen aan cognitieve en gedragsproblemen op de lange termijn. D e vroege levensfase is een kwetsbare periode waarin hormonen, neurotr ansmitters en lipiden belangrijke neuro-ontwikkelingsprocessen sturen , waardoor deze systemen potentiële doelwitten zijn voor chemische v erstoring.