From Neurodevelopmental Models to Endocrine Disruption: Metabolomic Insights from In Vitro a nd In Vivo Studies
Chemicus Sara Evangelista richtte z
ich op de vraag hoe hormoonverstorende chemicaliën (EDC's) de vroege
hersenontwikkeling kunnen beïnvloeden en bijdragen aan cognitieve e
n gedragsproblemen op de lange termijn. De vroege levensfase is een k
wetsbare periode waarin hormonen, neurotransmitters en lipiden belang
rijke neuro-ontwikkelingsprocessen sturen, waardoor deze systemen pot
entiële doelwitten zijn voor chemische verstoring.
Om de onderliggende mechanismen beter te begrijpen, combineerd
e Evangelista studies met ratten met humane corticale hersenorganoïd
en (CBO's), een opkomend model dat de vroege menselijke hersenontwikk
eling nabootst. Het CBO-onderzoek bood een metabolisch en lipidomisch
referentiekader om te evalueren in hoeverre dit model de neuro-ontwi
kkelingspaden weerspiegelt die relevant zijn voor toxiciteitstesten.
Parallel daaraan onderzocht ze hoe perinatale blootstelling aan gesel
ecteerde EDC's metabolische en hormonale paden in de zich ontwikkelen
de hippocampus van ratten verandert en of deze vroege veranderingen v
erband houden met latere gedragsstoornissen. De overkoepelende motiva
tie was om mechanistisch inzicht te genereren dat meer voorspellende
en mensrelevante benaderingen voor de beoordeling van ontwikkelingsne
urotoxiciteit ondersteunt.
Normale ontwikkeling van
hersenen kunnen verstoord worden
Het onderzoek toonde aa
n dat bepaalde chemicaliën waaraan we dagelijks worden blootgesteld
– bekend als hormoonverstorende stoffen (EDC's) – de normale ontw
ikkeling van de hersenen kunnen verstoren wanneer blootstelling zeer
vroeg in het leven plaatsvindt. Bij ratten ontdekte Evangelista dat d
eze chemicaliën belangrijke moleculen in de zich ontwikkelende herse
nen veranderden, zoals hormonen, vetten en neurotransmitters, die all
emaal nodig zijn voor een gezonde groei. Sommige van deze vroege vera
nderingen werden in verband gebracht met leer- en geheugenproblemen l
ater in het leven, wat aantoont dat vroege verstoring blijvende gevol
gen kan hebben.
Veelbelovende laboratoriummodellen <
/strong>
Ook is er aangetoond dat van menselijke stamcellen afgele
ide hersenorganoïden ("mini-hersenen") metabolische kenmerken ontwik
kelen die vergelijkbaar zijn met die welke worden waargenomen in de v
roege ontwikkeling van de menselijke hersenen. Dit betekent dat ze ku
nnen dienen als veelbelovende laboratoriummodellen om te bestuderen h
oe chemicaliën de zich ontwikkelende hersenen kunnen beïnvloeden zo
nder uitsluitend afhankelijk te zijn van dierproeven. Over het algeme
en biedt mijn werk vroegtijdige waarschuwingssignalen en instrumenten
om chemicaliën die de hersenontwikkeling kunnen schaden beter te id
entificeren.
Meer informatie over het proefschrif t
DESCRIPTION: Chemicus Sara Evangelista richtte zich op de vraa g hoe hormoonverstorende chemicaliën (EDC's) de vroege hersenontwikk eling kunnen beïnvloeden en bijdragen aan cognitieve en gedragsprobl emen op de lange termijn. De vroege levensfase is een kwetsbare perio de waarin hormonen, neurotransmitters en lipiden belangrijke neuro-on twikkelingsprocessen sturen, waardoor deze systemen potentiële doelw itten zijn voor chemische verstoring.