Narratives in times of crisis
Juist in crisistijd geven religieuzen en hun leiders, zoals predikanten, duiding aan wat er gebeurt, en plaat sen dit zoveel mogelijk in bestaande geloofskaders. Tobias Cinjee ond erzocht hoe dat werkt bij de orthodoxe bevindelijk gereformeerde geme enschap in Nederland, in een studie op het snijvlak van sociologie, p sychologie en theologie.
“Ik onderzoek hoe de geloof sopvattingen van bevindelijk gereformeerden in tijden van crisis same nhangen met betekenisgeving en (groeps)identiteit. Daarvoor gebruik i k drie case studies: de corona-uitbraak, de ecologische crisis en het debat over gender, ook daar wordt crisistaal namelijk regelmatig geb ruikt.
“Is corona een straf van God? Zo ja, voor wie? Moeten mensen eigenlijk wel klimaatverandering tegen willen gaan, of toont d at een gebrek aan vertrouwen in Gods leiding? Terwijl leiders dit soo rt dingen duiden, bakenen ze, bewust of onbewust, ook de groep af: wi e hoort er echt bij en wie niet? De vraag is vervolgens of hun boodsc hap wel resoneert bij de groepsleden en wat dit betekent voor hun ide ntiteit en veerkracht bij het omgaan met crisis.”
Spa nning
“Een aantal dingen valt op. Zowel leiders als
leden zijn sceptisch over menselijke ‘maakbaarheid’. Verder blijk
t dat de sterke focus op individuele zondigheid en noodzaak tot beker
ing het soms lastig maakt om crises te interpreteren die het individu
overstijgen; dit is bij corona en klimaat het geval. Wanneer een dui
ding van leiders geen voldoening geeft, of ervaringen van leden niet
in dat straatje passen, leidt dit tot spanning of het zoeken naar alt
ernatieve verklaringen buiten de eigen bubbel.
“In het gende
r-hoofdstuk valt op dat de retoriek van bevindelijk gereformeerde opi
niemakers veel minder naar binnen gekeerd is: zij zoeken juist veel b
ondgenoten buiten eigen kring, veelal in (rechts)conservatieve hoek.
Hun taal en bronnen, die bij dit thema worden aangewend, hebben gevol
gen voor de groep. Bovendien kunnen ze kwetsbare leden in de gemeensc
hap raken en de ervaren afstand tot andere christenen flink vergroten
.”
Strategisch
“Mijn onderzoek legt onderliggende patronen bloot bij uitspraken over geloof en de Bijbel: het meenemen van een sociologisch en psychologisch perspectief helpt om die in context te plaatsen en beter te begrijpen.
“De inz ichten zijn mogelijk breder toepasbaar op andere religieuze en niet-r eligieuze minderheidsgroepen. Het idee van een ‘crisissituatie’ k an daar, net als bij bevindelijk gereformeerden, iets zijn wat niet e nkel ervaren wordt, maar ook strategisch ingezet, wat zou kunnen leid en tot verdere vervreemding of verharding. Dit vraagt dan ook om een kritische reflectie op allianties die groepen smeden, en op welke ste mmen binnen zo’n groep worden gehoord of genegeerd.”
Meer i nformatie over het proefsc hrift
DESCRIPTION: Narratives in times of crisis Juist in crisistijd geven religieuzen en hun leiders, zoals predikanten, duiding aan wat er gebeurt, en plaatsen dit zoveel mogelijk in bestaande geloofskade rs. Tobias Cinjee onderzocht hoe dat werkt bij de orthodoxe bevindeli jk gereformeerde gemeenschap in Nederland, in een studie op het snijv lak van sociologie, psychologie en theologie.“Ik onderzoek hoe de geloofsopvattingen van bevindelijk gereformeerden in tijden v an crisis samenhangen met betekenisgeving en (groeps)identiteit. Daar voor gebruik ik drie case studies: de corona-uitbraak, de ecologische crisis en het debat over gender, ook daar wordt crisistaal namelijk regelmatig gebruikt.“Is corona een straf van God? Zo ja, voor wie? Moeten mensen eigenlijk wel klimaatverandering tegen willen gaan, of toont dat een gebrek aan vertrouwen in Gods leiding? Terwijl leiders dit soort dingen duiden, bakenen ze, bewust of onbewust, ook de groep af: wie hoort er echt bij en wie niet? De vraag is vervolgens of hun boodschap wel resoneert bij de groepsleden en wat dit betekent voor hun identiteit en veerkracht bij het omgaan met crisis.”Spa nning“Een aantal dingen valt op. Zowel leiders als leden z ijn sceptisch over menselijke ‘maakbaarheid’. Verder blijkt dat d e sterke focus op individuele zondigheid en noodzaak tot bekering het soms lastig maakt om crises te interpreteren die het individu overst ijgen; dit is bij corona en klimaat het geval. Wanneer een duiding va n leiders geen voldoening geeft, of ervaringen van leden niet in dat straatje passen, leidt dit tot spanning of het zoeken naar alternatie ve verklaringen buiten de eigen bubbel.